العلامة المجلسي
378
عين الحيات ( فارسى )
مىشوند ، و صد طبيب حاذق بر سرشان مىآيند و همه خطا مىكنند و مىميرند ، با اينكه اين اسباب حفظ و حربه و سلاح و رفيق و خلق كردن طبيب و مهربان كردن و مشفق گردانيدن نفر و ملازم كه حمايت اين كس كنند همه از خداوند است ، و همچنين در باب حفظ كردن مال و اسباب و امتعه و حيوانات نبايد آنها را به ميان صحرا انداخت و توكّل كرد ، بلكه با شرايط حفظ توكّل مىبايد كرد . چنانچه به سند معتبر از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه : ترك مكن طلب روزى را از حلال ، به درستى كه معين توست بر دين تو ، و پاى چهارپايت را ببند ، و توكّل بر خدا كن « 1 » . و همچنين در باب عبادت و بندگى خدا سعى خود را بكن ، و بعد از آنكه كردى بدان كه اعضا و جوارح و مشاعر و قوا و روزى و مسكن و لباس و قوت و ساير چيزهائى كه اين عمل بر آنها موقوف بوده از خدا به تو رسيده ، و هدايت الهى را نيز در كار خود دخيل بدان ، امّا قدرت خود را بالكليه نفى مكن ، و معاصى را از خود بدان ، و معترف به گناه و بدى خود باش ، و خود را مستحقّ عقاب بدان ، و از مسئلهء قضا و قدر همينقدر كه پيشوايان دين براى تو بيان كردهاند بدان و بفهم ، و زياده از اين فكر مكن كه موجب ضلالت و گمراهى است ، و ائمّه عليهم السّلام ما را از اين نهى كردهاند ، و كم كسى در اين مسئله فكر كرده است از فحول علما و غير ايشان كه گمراه نشده باشند . و يكى از فروع خصلت تسليم اين است كه مردم در مسائل مشكله كه عقل از احاطهء به آنها قاصر باشد در مقام تسليم و انقياد باشند ، و به آنچه مجمل فرمودهاند به نحوى كه فرموده ايمان بياوريد ، و مانند شيطان به چون و چرا ملعون ازل و ابد
--> ( 1 ) امالى شيخ طوسى 1 / 195 .