طاعات است ، چنانچه نصّ قرآن بر آن دلالت كرده است ، و تقوا در اصطلاح خود را محافظت نمودن و نگاه داشتن است از هرچه در آخرت ضرر به آدمى رساند . و مراتب آن بسيار است : مرتبهء اوّل تقوا از شرك و كفر است كه موجب هميشه بودن در جهنّم مىشود ، و بدون اين تقوا هيچ عملى و عبادتى صحيح نيست . مرتبهء دوّم : تقوا از جميع محرّمات و بجا آوردن جميع واجبات است . مرتبهء سوّم : تقوا از فعل مكروهات و بجاى آوردن مستحبّات است ، و اين مرتبه به تدريج كامل مىگردد تا به مرتبه‌اى كه متوجّه غير معبود حقيقى شدن منافى اين مرتبه است . و اين دو مرتبه كه هريك بر مراتب بسيار مشتملند در كمال و قبول عمل دخيلند ، و هرچند آدمى در اين مراتب كامل‌تر مىشود عملش به قبول نزديك‌تر مىگردد ، و فوايد و آثار از قرب و محبّت و معرفت و انصاف به اخلاق حسنه بيشتر بر اعمالش مترتّب مىشود ، و به اين مرتبهء آخر اشاره است آنچه حق‌تعالى فرموده است كه اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ « 1 » از خدا بپرهيزيد آنچه سزاوار تقوا و پرهيزكارى است . و ورع به حسنات معنا نزديك است به تقوا ، و گاهى ورع را بر ترك محرّمات اطلاق مىكنند ، و گاهى بر ترك محرّمات و شبهات ، و گاهى بر معانى تقوا نيز اطلاق مىكنند . و از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدند از تفسير اين آيه كه اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ حضرت فرمود كه : تقوا و پرهيزكارى آن است كه خدا را اطاعت نمايند و معصيت او نكنند ، و پيوسته در ياد خدا باشند ، و خدا را در هيچ حالى فراموش نكنند ، و

--> ( 1 ) سورهء آل عمران : 102 .