العلامة المجلسي
291
عين الحيات ( فارسى )
اعمال و اخلاق و عبادات را نيز محكوم هركس ساخته و امر به رعايت آنها نموده . پس هيچكس در دنيا نيست كه بهرهاى از ولايت و حكومت نداشته باشد ، و جمعى در تحت فرمان او داخل نباشد ، و در معاشرت با هر صنفى از ايشان عدلى و جورى مىباشد ، و هركس درخور آنچه او را استيلا دادهاند نعمتى به او كرامت نمودهاند ، و درخور آن نعمت شكر از او طلبيدهاند ، و شكر هر نعمتى موجب مزيد و فور آن نعمت مىگردد ، و شكر هريك از اينها آن است به نحوى كه خدا فرموده با آنها معاشرت نمايد ، و حقوقى كه حقتعالى براى ايشان مقرّر فرموده رعايت نمايد ، و چون چنين كند حقتعالى آن نعمت را زياده مىگرداند ، و اگر كفران كند سلب مىنمايد . چنانچه پادشاهان اگر در قدرت و استيلاى خود شكر كنند ، و رعايت حال رعيّت و حقوق ايشان بكنند ملك ايشان پاينده مىماند ، و الّا به زودى زايل مىگردد ، چنانچه گفتهاند كه ملك با كفر باقى مىماند ، و با ظلم باقى نمىماند . و همچنين در باب كسى كه صاحب غلامان و خدمتكاران باشد ، اگر با ايشان ظلم كند و حقّ ايشان را مرعى ندارد به زودى استيلاى او بر ايشان بر طرف مىشود ، و اگر عالمى با رعيّت خود بد سلوك نمايد به زودى علم را از او سلب مىنمايند ، و الّا علمش را مىافزايند ، و اگر آدمى اعضا و جوارح خود را به معاصى الهى بدارد به زودى آن اعضا به بلاها مبتلا مىشود و از او زايل مىشود انتفاع از آنها ، و عقاب و ثواب آخرت از براى هريك از رعايت و عدم رعايت اين حقوق است . و اگر كسى تفصيل اين حقوق را خواهد رجوع نمايد به حديث طويلى كه از حضرت على بن الحسين عليهما السّلام در باب حقوق وارد شده است ، و ترجمهاى كه والد فقير عليه الرحمة و الغفران در شرح من لا يحضر آن حديث را نمودهاند كه بر جميع حقوق مشتمل است ، و اين رساله گنجايش زياده از اين بسط ندارد .