قسمت نمايد ، هرآينه نيكو و جميل خواهد بود « 1 » . و بر اين مضمون احاديث بسيار است ، خصوصا نماز واجب كه به جماعت واقع ساختن و در مساجد و مجامع بجا آوردن فضيلت نامتناهى دارد ، و احاديثى كه در باب اخفاى عبادت واقع شده است ، مراد از آنها عبادتهاى سنّت است ، يا مراد آن است كه از باب سمعهء خود به مردم نشنواند و افتخار به آنها نكند ، و آنچه در اين حديث وارد شده چون مشتمل بر اذان و اقامه است بر نماز سنّت حمل نمىتوان كرد ؛ زيرا كه در نماز سنّت اذان و اقامه بدعت است . پس حمل مىكنيم بر اينكه در چنين صحرائى تنها مانده باشد ، و با وجود تنهائى خدا را فراموش نكند ، و به آداب و شرايط متوجّه عبادت شود ، حق‌تعالى به سبب اين‌كه اذان و اقامه گفته تدارك او مىفرمايد ، و ملائكه براى او مىفرستد كه به او اقتدا كنند ، تا از ثواب جماعت نيز محروم نباشد ، نه اينكه آدمى خود دانسته ترك جماعت كند ، و به صحرائى رود كه كسى نباشد ، و خود را از فضيلت جماعت محروم گرداند . و بدان كه نماز شب سنّت است ، و طريقهء پيغمبران و دوستان خداست ، و مشتمل بر فضائل بىانتهاست ، و هنگام راز گفتن با قاضى الحاجات است ، و چون آدمى را در روز به سبب توجّه به مشاغل دنيوى تشويش بسيار در خاطر بهم مىرسد ، در اعمال روز حضور قلب كمتر مىباشد ، و چون مردم نيز بر احوال آن كس مطّلع مىگردند اخلاص در آن دشوار است ، و چون آدمى در اوّل شب خوابيده ، چون برمىخيزد در آخر شب نفس از خيالات و وساوس خالى است ، و حضور قلب آسانتر است ، و چون كسى مطّلع نيست عمل به اخلاص نزديك‌تر است .

--> ( 1 ) فروع كافى 3 / 501 ح 16 .