خداوندى كه چيزها را ظاهر كرد و او عين همه چيزهاست . و در جاى ديگر از فصوص الحكم خطا نسبت به نوح عليه السّلام مىدهد ، كه او غلط كرد در تبليغ رسالت ، و قومش درست رفتند ، و غرق درياى معرفت شدند ، و اگر ايشان را نوح از آن دريا به كنار مىآورد از درجهء بلندى به درجهء پستى مىآمدند . و مكرّر در تصانيفش مىگويد كه : زنهار كه مقيّد به مذهبى مشو ، و نفى هيچ مذهب مكن ، و هيچ معبودى را غير خدا از بت و غيره انكار مكن ، كه به‌قدر آنچه از آنها انكار مىكنى از خداى خود انكار مىكنى ، و خدا در همه چيز ظهور دارد . و مىگويد كه : خدا هارون را بر گوساله‌پرستان مسلّط نگردانيد ، آن چنانچه موسى را مسلّط گردانيد ، تا آنكه حق‌تعالى در جميع صور معبود شود ، لهذا هيچ نوعى از انواع عالم نماند كه معبود نشد . و مىگويد كه : نصارا براى اين كافرند كه دعوى اتّحاد با خدا را در خصوص عيسى گفتند ، اگر در همه چيز مىگفتند عين توحيد مىبود « 1 » . و در يكى از تذكره‌هاى ايشان به‌نظر رسيد كه از شمس تبريزى پرسيدند از احوال ملّاى رومى ، گفت : اگر از قولش مىپرسى إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ و اگر از فعلش مىپرسى كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ و اگر از صفاتش مىپرسى هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ و اگر از ذاتش مىپرسى لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ « 2 » و از اين باب كلمات كه موجب كفر و الحاد است در كتب ايشان بسيار است . اى عزيزان به انصاف نظر نمائيد كه نسبت به ذات مقدّس خدا اين قسم نسبتها

--> ( 1 ) مراجعه شود به كتاب تحفة الاخيار ص 316 - 317 . ( 2 ) تحفة الأخيار ص 139 .