گويا خدا را مىبينند ، و با او سخن مىگويند « 1 » . اى عزيز مقرّبان هر پادشاهى چون معرفت او را بيشتر دارند ، و جلال او را زياده از ديگران مىشناسند ، بيم سطوت آن زياده دارند ، و زودتر محلّ عتاب مىشوند ، چنان كه ملوك دنيا از عامّهء رعايا توقّع آن آداب ندارند ، كه از مقرّبان درگاه خود انتظار دارند . بدان كه خداوند عالميان ملك را از طينت قدس و طهارت خلق فرمود ، و شهوات و علايق جسمانى در ايشان تركيب ننمود ، و حيوانات عجم را از محض جسمانيّت و شهوات تركيب فرمود ، و منشأ استعدادى در ايشان مقرّر نساخت ، و نشأهء جامعهء انسانى را از هر دو جهت خلق فرمود ، و جهت نفس و عقل كه او را داعى به كمالات بوده باشد به او كرامت فرمود ، و به كثافات جسمانيّه و شهوات ظلمانيّه او را مبتلا ساخت ، و او را تكليف فرمود كه بعد از تشبّث به اين علايق رفع آنها را از خود نموده ، و خود را به صفات قدسى و ملكات ملكى مجلّى گرداند ، تا از ملك اشرف باشد : زيرا كه ترقّى در مراتب كمالات بدون معارضات ميسّر نمىشود ، چنانچه گازر « 2 » جامه‌اى را كه مىخواهد بسيار سفيد كند اوّل او را به بعضى كثافات آلوده مىسازد ، و چون رفع آن كثافات نمود از اوّل پاك‌تر برمىآيد . و اگر ميل به پستى نمايد ، و تابع شهوات جسمانى شود ، و عقل را مغلوب هوا سازد ، از بهايم پست‌تر مىشود ، چنانچه حق سبحانه و تعالى در شأن كفّار مىفرمايد : نيستند ايشان مگر مانند انعام و بهايم ، بلكه از ايشان گمراه‌ترند ؛ زيرا كه

--> ( 1 ) بحار الانوار 84 / 248 . ( 2 ) گازر : كسى كه پيشه‌اش رختشويى است .