نداشته باشد ، و خوف ضررى و توقّع نفعى از او نداشته باشد ، در حضور او بسيارى از معاصى را شرم مىكند كه به‌جا آورد ، پس چنين كسى در مقام مراقبه چنين خداوندى را حاضر داند ، و پيوسته در ياد او باشد ، چگونه معصيتى يا ترك طاعتى از او صادر تواند شد ، مگر اينكه از اين مرتبه بازماند ، و غفلت ديدهء بصيرت او را كور گرداند . چنان كه منقول است كه حضرت لقمان به فرزند خود فرمود كه ؛ اى فرزند اگر خواهى معصيت خدا كنى مكانى پيدا كن كه خدا در آنجا نباشد . و به اسانيد معتبره از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله منقول است كه فرمود : از خداوند خود حيا بداريد چنانچه حقّ حيا و شرم است ، صحابه گفتند كه : چه‌كار كنيم كه حيا به عمل آمده باشد ؟ فرمود كه : اگر خواهيد كه چنين باشيد بايد كه اجل شما هميشه در برابر ديدهء شما باشد ، و سر را و آنچه در سر است از چشم و گوش و زبان و غير آنها را از معصيت الهى بازداريد ، و شكم را از حرام نگاه داريد ، و فرج را از محرّمات منع نمائيد ، و ياد كنيد قبر را ، و پوسيده شدن و خاك شدن در قبر را ، و كسى كه آخرت را خواهد بايد زندگانى دنيا را ترك نمايد « 1 » . و عبارت اين حديث ابو ذر به اين معنى بسيار منطبق است ، هرچند بر معانى ديگر نيز منطبق مىشود . چهارم : عبادت جمعى است كه لذّت عبادت را يافته‌اند ، و كمال بندگى را فهميده‌اند ، و عقل ايشان مصفّا شده ، و نفس ايشان نور يافته ، با عقل موافق گرديده ، و شهوات نفسانى منكسر و شكسته گشته ، هيچ لذّتى را بر طاعت و فرمان‌بردارى ترجيح نمىدهد ، و هيچ المى نزد ايشان بدتر از ارتكاب معصيت

--> ( 1 ) بحار الانوار 71 / 333 ح 9 .