خصوص ، و چيزى نيافتم با كمال ميل به يافتن ، حالا آن ميل مفرط من است كه در نظرم مجسّم شده به صورت كتابى خارجى مسمّى به نصيحة الملوك غزالى . ولى به زودى از اين خيال بيرون آمدم و پس از خواندن ديباچهء طابع فهميدم كه فقط اين فقره - يعنى ورود اين كتاب اين روزها در اثناء تتبّع و تفحّص شديد چند روزهء من در اين خصوص و نيافتن اثرى مطلقا و اصلا از اين كتاب در هيچ جا نه مدتى قبل و نه مدتى بعد كه آنقدر مرا متعجب و انگشت به دندان نمىكرد و جالب نظر به اين درجه نبود - از تصادفات اتفاقيهء دنياست ولى كيف تصادفى ! كه انسان را بكلَّى خيره و مبهوت كالذي استهوته الشياطين يمشي حيران في الأرض مىكند و علاوه بر اين ثابت مىكند نهايت درجهء ضعف بشريت و پر ادعايى او و جهل مفرط مضحك او را كه خودش از خودش مدتهاى مديد منفعل و خودش از نتيجهء بحث و استقراء تام و فحص بليغ خود بى اختيار خنده اش مىگيرد كه او با آهن و تلپ عالمانهء فاضلانهء مدعيانهء خود خيال مىكند كه در جميع دنيا تا آنجا كه راقم سطور اطلاع دارد فلان كتاب مفروض در تمام دنيا وجود ندارد و ظاهرا بكلَّى از ميان رفته است و در حين همان حال فرّاش پست براى خنداندن او از خودش و از كليّهء ادعاهاى نوع بشر و نتايج تتبّعات علمى اين حيوان دو پاى از خود راضى هيچ به بار ندار ، عين همان كتاب موضوع بحث و تفتيش آقاى عالم متّتبع كه نسخهء خطىاش را معدوم و مفقود الاثر و دستخوش حوادث زمانه مىدانست ، او نسخهء چاپىاش را كه هزار نسخهء ديگر اقلا نظير آن فعلا در دست مردم است مىدهد به دربان و دربان بالا مىرود و به دست آقاى به نتيجهء نهايى علمى تتبّع خود رسيده تسليم مىكند ! « 1 » شايان ذكر است كه معاصران و عالمان در قيد حيات هم كتابها و رساله هايى در باب

--> « 1 » يادداشتهاى قزوينى ، ج 3 ، ص 347 - 350 ، و ج 9 ، ص 283 - 285 .