مهدى مهريزى و على صدرايى خويى
49
ميراث حديث شيعه
بخشهاى موجود اين كتاب را نقل كرده است . « 1 » نجاشي نيز كتابي در « صلاة » به حمّاد نسبت داده است . ظاهراً اين مسئله ، ناشى از اين نكته باشد كه گاهى راوي يك تأليف ، به دليل شهرت در روايت از آن اثر ، به عنوان مؤلف همان كتاب نيز شناخته مىشده است يا اينكه راوي ، بخشهايى را به كتاب ، افزوده يا بخشهايى از آن را حذف كرده است كه در اين صورت ، اثرش تأليف جديدى دانسته شده است كه گرچه در أصل ، عمدهء مطالب وى از همان فرد باشد ، اما منابع از أو به عنوان مؤلف آن اثر ياد كردهاند . « 2 » 2 . كتب الجعفرية . « 3 » اثرى مشهور ، حاوي يكهزار حديث در أبواب فقهى از أئمة عليهم السلام است . راوي اين مجموعه ، أبو على محمّد بن محمّد أشعث كوفي است . ابن أشعث ، گرچه كوفي الأصل بوده ، امّا در مصر أقامت داشته است . « 4 » تلعكبرى در سال 314 ق ، از وى اجازهء روايت دريافت كرده است . شيخ طوسي ( م 460 ق ) ، از اين كتاب با عنوان نسخة ياد كرده است كه حاوي احاديثى از امام كاظم عليه السلام بوده است . « 5 » محمّد بن محمّد أشعث تا سال 350 ق ، نيز در قيد حيات بوده است . وى در همين سال در مصر براي أبو احمد عبد الله بن علي حافظ ، مشهور به ابن عدي ( م 365 ق ) ، جعفريات را روايت نموده است . « 6 » با
--> ( 1 ) . السرائر ، ج 3 ، ص 585 - 589 . همچنين ر . ك : مستطرفات السرائر ، ص 71 - 75 . جالب توجّه اين است كهابن إدريس از كتاب وى به عنوان « أصل » ياد مىكند ؛ الذريعة ، ج 2 ، ص 145 . ( 2 ) . به عنوان مثال ، عبد الرحمن بن أبي نجران ، ضمن روايت كتاب القضايا نوشتهء محمّد بن قيس بجلى ، مطالبى را به آن افزوده است . بههمين دليل در منابع از وى به عنوان مؤلف كتابي با همين عنوان نيز ياد شده است . ( رجال النجاشي ، ش 622 ؛ الذريعة ، ج 17 ، ص 152 ) . ( 3 ) . مكتبها وفرقههاى اسلامى ، ص 259 - 260 . ( 4 ) . رجال النجاشي ، ص 379 ( ش 1031 ) . ( 5 ) . رجال الطوسي ، ص 500 - 502 . ( 6 ) . تيسير المطالب في أمالي أبي طالب ، تحقيق : عبد الكريم الفضائل ، بيروت ، 1975 ، ص 353 ، 355 . ابن عدي در مصر أبو عبد الله الحسين بن علي بن حسن بن علي بن عمر بن علي بن حسين بن علي بن أبي طالب را ديده وأو را به عنوان « كان شيخاً من أهل البيت بمصر » وبرادر ناصر اطروش ياد كرده ونظر منفى همو را نسبت به جعفريات آورده است ( الكامل في ضعفاء الرجال ، ج 6 ، ص 301 ) .