چاپ رسيده است ؛ گرچه اين اثر هم به طور كامل موجود نيست وتنها بخشي از آن بر جا مانده است . « 1 » بخش‌هايى از اين اثر ، در اختيار داعى إسماعيلي ، إدريس عماد الدين ( م 872 ق ) بوده است وأو در تأليف اثرش عيون الأخبار ، از آن سود جسته است . اين مجموعه ، حاوي استدلال‌هايى در مورد اثبات امامت علي عليه السلام وبرخى رويدادهاى آغازين حركت فاطميان در شمال افريقاست . مهم‌ترين درگيرى اين فقيه إسماعيلي با عالم مالكي أبو عثمان سعيد بن محمّد بن حدّاد ( م 302 ق ) بوده است . « 2 » گزارش پاسخ‌هاى أبو عثمان

--> ( 1 ) . اين كتاب با عنوان TheAdv entofTheFatimids ، توسط ويلفرد مادلونگ وپاول والكر ، به چاپ‌رسيده است ( انتشارات تاوريس ، لندن ، 2000 م ) . أصل كتاب ، در دسترس نيست وتنها منقولاتى از آن ، در اثر مهم در بارهء اسماعيليه ، الأزهار ، نوشتهء حسن بن نوح بهروچى ( م 939 ق ) بر جا مانده است . ر . ك : . Poonawala , I , K , Biobibligraphy of Ismaili Literature , pp : 181 - 182 . . نسخه‌اى ديگر از اين اثر را آقا بزرگ تهرانى مشاهده نموده است . به دليل خطاى ايوانف كه اثر را تنها مجموعه‌اى حاوي نكات اخلاقى ونصايح معرّفى نموده ، آقابزرگ ، مؤلّف را شخص ديگرى واز عالمان امامي معرفى كرده است ( ر . ك : الذريعة ، ج 2 ، ص 340 ) . كتاب مناظرات ، حاوي مجموعهء خاطرات داعى إسماعيلي است كه بين سال‌هاى 332 تا 336 ق ، به رشتهء تحرير درآمده است ( در مورد اين كتاب ، ر . ك : آيينه پژوهش ، ش 64 ، ص 102 - 103 ) . ( 2 ) . در مورد اين فقيه مالكي ، ر . ك : طبقات علماء إفريقية ، الخشني ، تحقيق : محمّد زينهم محمّد عزب ، القاهرة : مكتبة المدبولي ، 1413 ق ، ص 26 - 28 و 61 - 71 ؛ رياض النفوس ، أبو بكر المالكي ، بيروت : 1983 ق ، ج 2 ، ص 75 - 96 ؛ معالم الإيمان في معرفة أهل قيروان ، ج 2 ، ص 295 - 316 ؛ تراجم المؤلّفين التونسيين ، محمّد محفوظ ، بيروت : دار الغرب الإسلامي ، 1982 م ، ج 2 ، ص 105 - 108 . غالب اطّلاعات دربارهء اين فقيه ، مبتنى بر نوشتهء خشنى است ، كه أو نيز بخشي از ردّيهء أبو عثمان ضد ابن هيثم را در اثر خود ، نقل كرده است . بخشي از مناظرهء وى با ابن هيثم در مسئلهء غدير خم را أبو حيان نقل كرده است ( ر . ك : الإمتاع والمؤانسة ، ج 3 ، ص 195 ) . در الإمتاع ، نام فقيه مالكي به خطا ، عثمان بن خالد تصحيح شده است .