وخسارت « 1 » دارالامان در أمان باشيد « 2 » وبه مثوبات وغفران حضرت منّان ، فايز گرديد ؛ چنانچه آيهء كريمهء « وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » / « 3 » كه نصّ صريح است بر وجوب « 4 » توبه ، « 5 » از حسن عاقبت حال تائب ، مخبر وحديث « ليس شيءٌ أحبّ إلى اللَّه من مؤمنٍ تائبٍ ومؤمنةٍ تائبةٍ » « 6 » به كمال خيرخاتمت « 7 » ايشان مشعر است . اى سعادتمند ! توبه دو نوع است عام وخاص : توبهء عام ، بازگشتن است از راه مخالفت ظواهر أوامر شرعيه با ندامت از ما فات وروى آوردن به راه رضاى خداى تعالى با عزم ثبات ؛ چنانچه اشارتى « 8 » بدين معاني سمت سبقت يافته ، وتارك اين معنى نزد أهل ظاهر وباطن آثم است ومستوجب سياسات شرعي وعقوبات اخروى . وتوبهء خاص ، باز آمدن است از راه مخافت حقايق مستنبط از بواطن « 9 » أوامر شرعيه ، وتارك اين معنى نزد أهل تقوا آثم است ومستوجب تأديبات طريقتى ومستحق بُعد از مطلوب حقيقي . وچون اين معنى به وضوح پيوست ، ببايد دانست كه نزد أهل اللَّه ، آدمي در هيچ حالي خالى از گناه نيست ؛ يا به جوارج يا به دل ، يا به ايراد خواطر متفرقة كه مانع است از ذكر حضرت ربّانى يا به غفلت وقصور در علم به ذات وصفات حضرت صمدانى ، يا به نقصان در تكميل صفات نفساني واز جملهء اينها توبه واجب است ؛ بدان سبب كه منتج بعداند از مقصود حقيقي وموجب حرمان از مطلوب اصلى كه آن لقاء اللَّه است ومثبت اين مقصود هم حديث مقرّب حضرت معبود است كه با وجود كمال رفعت شأن ولبس تشريف غفران كه « لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَما تَأَخَّرَ » « 10 » فرمود كه : « إنّه

--> ( 1 ) . ف : - خسارت . ( 2 ) . ف : باشند . ( 3 ) . سورهء نور ، آيهء 31 . ( 4 ) . ف : وجود . ( 5 ) . ف : - توبه . ( 6 ) . عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 1 ، ص 33 . ( 7 ) . ف : خاتمه . ( 8 ) . ف : اشاره . ( 9 ) . م : + / و . ( 10 ) . ف : سورهء فتح ، آيهء 2 .