مهدى مهريزى و على صدرايى خويى
7
ميراث حديث شيعه
آغاز دفتر بازسازى مصادر اوّليهء رجال شيعه در دفتر ششم ، از ضرورت بازسازى متون ، سخن به ميان آمد ودر حوزهء ميراث شيعي به سه عرصه اشاره گرديد : مكتوبات حديثي أئمة عليهم السلام ، أصول أربعمئة ومصادر اوّليهء رجال . در آغاز ، به اجمال گفته شد كه عمدهء آثار برجاى ماندهء رجال شيعه ، از قرن پنجم به بعد نگاشته شدهاند واز قرن اوّل تا پنجم ، جز نوشتههايى اندك چون رجال البرقي ورجال ابن عقدة ( در ضمن رجال الطوسي ) در دست نيست . « 1 » نيز در آنجا ياد شد كه آيةاللَّه خويى ، نوشتههاى رجالي شيعه در اين عصر را بيش از يكصد عنوان دانسته است . « 2 » تتبّع وبررسى فهارس قدما ومتأخّران ، نشان از اين دارد كه اين ادّعا صادق است وتأليفات رجالي شيعه ، بيش از يكصد عنوان است . در اين نوشتار برآنيم تا نخست ، فهرستوار ، اين آثار را به ترتيب زماني معرّفى كنيم وآنگاه نشان دهيم كداميك از اين آثار به دورههاى بعد رسيده وعالمان رجال از آن استفاده كردهاند تا زمينهء بازسازى آنها فرآهم آيد . از اينرو ، اين نوشتار در دو بخش ارائه مىگردد : يك . فهرست مصادر اوّليهء رجال شيعه پيش از ذكر عناوين كتب رجالي شيعه ، ذكر چند نكته ضروري است :
--> ( 1 ) . ميراث حديث شيعه ، دفتر ششم ، ص 11 . ( 2 ) . معجم رجال الحديث ، ج 1 ، ص 41 - 42 .