مهدى مهريزى و على صدرايى خويى
9
ميراث حديث شيعه
5 - نشان دادن جايگاه وويژگىهاى اثر در مقايسه با آثار مشابه در همان عصر . اگر اين كار در هر يك از شاخههاى علوم ونسبت به آثار برجسته انجام شود ، تا اندازهء بسيار ، جريانهاى فكرى درون آن شاخه از دانش را نشان مىدهد وتاريخ تحوّلات آن را نمايان مىسازد ونقطه عطفها را آشكار مىكند . در مَثَل ، اگر در حوزهء فقه شيعي ، كتابهاى شيخ طوسي ( قرن پنجم ) ، آثار علّامهء حلّى ( قرن هفتم ) ، آثار محقّق كَرَكى ( قرن دهم ) وجواهر الكلام ( قرن سيزدهم ) تصحيح انتقادى شوند ، تطوّرات فقه شيعي برجسته مىگردد ونيز تأثيرهاى متقابل با آثار فقهى أهل سنّت در همان دورهها نشان داده خواهد شد . سه . پالايش انتقادى در اين مرحله ، به نشان دادن كاستىها وسستىها در متون كهن ، اهتمام مىشود . اين كار ، در متون گزارشى ونقلي به گونهاى است ودر متون نظري يا عقلي به گونهاى ديگر . در مَثَل ، وقتي با متنى تاريخي مواجهيم ، پالايش ، اين خواهد بود كه نقلهاى جعلى ووضعي ، بر پايهء شواهد واستدلالهاى استوار ، نمايانده شوند . چنان كه اين پالايش ، در متون فقهى ، به كنار نهادن فروع نادر واز رونق افتاده ومثالهايى كه واقعيت خارجي ندارند و . . . خواهد بود . به تعبير ديگر ، پالايش ، شامل اين موارد مىشود : 1 - شناسايى مطالب جعلى وخلاف واقع ؛ 2 - شناسايى مَثَلها ، فروع وتقسيم بندىهاى نادر واز رونق افتاده ؛ 3 - شناسايى تداخلها وخَلطهاى نابهجاى علوم ؛ 4 - شناسايى أبواب ، فصول ، موضوعات ومطالب ابطال شده ويا منتفى گرديده ؛ 5 - شناسايى استدلالهاى سست ؛ گفتنى است كه اين پالايش به معناى دست بردن در متون كهن نيست ؛ بلكه در