مهدى مهريزى و على صدرايى خويى
12
ميراث حديث شيعه
كلامي و . . . « 1 » به برخى از دلايلى كه « بحار الأنوار » را به صورت كتابي برجسته ومرجع درآورده ، در ذيل اشاره مىشود : 1 - تدوين آن در مدتْ زماني قريب به چهل سال ، صورت گرفتهاست ؛ چرا كه از سال 1070 ق ، تأليف آن آغاز شد وتا 1104 ق ، ادامه داشت . 2 - پژوهش « بحار الأنوار » را مىتوان نمونه يك كار جمعى معرّفى كرد كه مؤلّف ، در مقدمه وجاهاى ديگر كتابْ بدان اشاره دارد . 3 - مصادر « بحار الأنوار » گسترده وتنوع مصادر ومآخذ آن ، متنوع است . علّامه ، خود از پانصد مصدر ياد كرده وبرخى محقّقان ، با جستجو در « بحار الأنوار » 629 مصدر براي آن ذكر كردهاند . 4 - مباحث علمي مستقل در آن مطرح شدهاست كه از پنجاه بحث متجاوز است ودر عرصههاى أدب ، كلام وتفسير وشرح حديث ، عرضه شدهاست . 5 . تعليقهنويسى بر روايات كتاب « بحار الأنوار » ، فراتر از يك مجموعهء حديثي است كه به حق ، دائرةالمعارف دانشهاى مكتب تشيّع در حوزههاى حديث ، تفسير ، كلام ، أدب و . . . است . علّامهء مجلسي ، سير رويكرد خود را به تدوين « بحار الأنوار » وانگيزهء تدوينش را چنين به قلم آوردهاست : از آنجا كه علم كامل را در قرآنِ عزيز واخبار أهل بيتِ رسالتْ يافتم ، جز قرآن واخبار أهل بيت عليهم السلام هر علمي را كه آموخته بودم - اگر چه در زمان ما رواج داشت - ترك كردم ودر عوض ، شروع به تفحّص از اخبار أئمة طاهرين - سلام اللَّه عليهم - نمودم . آنچه براي بحث ودقّت نظر در اين كار ، لازم بود انجام دادم تا بهرههاى فراوان بردم .
--> ( 1 ) . المعجم المفهرس لألفاظ أحاديث بحارالأنوار ، ص 82 - 86 .