على صدرايى خويى
229
ميراث مشترك ايران و هند ( فارسى )
1 . مجمع الجوامع ( مخزن الادويه ) ( ص 747 - / 1 متن ) ( پزشكى - فارسى ) از : سيد محمّد حسين بن محمد هادى علوى عقيلى شيرازى ( قرن 12 ق ) مؤلف كتاب مفصلى تأليف نموده موسوم به مجمع الجوامع و تمام مسائل مربوط به پزشكى و داروسازى را در آن ذكر نموده است . به جهت مفصل بودن اين كتاب ، هر بخش آن به صورت كتاب مستقلى در آمده و نام خاصى پيدا كرده است . كه عبارتند از : - / خلاصة الحكمة در فن كليات ؛ - / مخزن الادويه در مفردات ؛ - / ذخائر التركيب در مركبات ؛ - / معالجات امراض . نسخهء حاضر بخش ادويهء مفرده است كه مؤلف آن را « مخزن الادويه » نام نهاده و در چهارده فصل و يك خاتمه قرار داده است . مؤلف در خاتمه ادويهء مختلف را به ترتيب حروف تهجى تنظيم نموده و اصطلاحات و واژه هاى كاربردى در داروها را ذكر و توضيح داده كه در چاپ حاضر « فرهنگ مخزن الاديه ناميده شده و در متن صفحه هاى 747 - / 652 آمده است . آغاز : بسمله . الحمدللَّه الذى اظهر آثار قدرته بايجاد الموجودات بلامواد و ابرز اطوار بدايع صنايعه باحداث الكائنات بلا استعداد خلق . 2 . تحفة المومنين ( ص 747 - / 40 حاشيه ) ( طب - فارسى ) از : حكيم محمد مومن بن محمد زمان حسينى تنكابنى ( قرن 11 ق ) كتاب طبى معروفى است كه مؤلف آن را به نام شاه طهماسب صفوى تأليف نموده است است . تنكابنى كتابش را در پنج تشخيص و سه دستور قرار داده و هر تشخيص داراى فصول و ابوابى است . عنوان تشخيص ها و دستور ها چنين است : تشخيص اول : در بيان سبب اختلاف اقوال اطباء ماهية و قوت و قدر شربت ادويه و شروط اغذيه ؛ تشخيص دوم : در ذكر صفات ادويه ؛ تشخيص سوم : در بيان ماهيت و خواص و كيفيت ادويهء مفرده و اغذيهء مفرده ؛ تشخيص چهارم : در مداواى سموم ؛ تشخيص پنجم : در بيان اوزان و آنچه به آن متعلق است ؛