شبه قاره تدريس آن در رشته زبان فارسى رواج داشته و شروح فارسى متعددى بر آن نوشته اند . آغاز : بسمله . الهى غنچه اميد بگشاى * گلى از روضه جاويد بنماى نوع خط : نستعليق . كاتب : ذكر نشده . تاريخ كتابت : 1266 هجرى قمرى . به اهتمام : و اهتمام مولوى محمد معشوق على . توضيحات : صفحه اول داراى كتيبهء مرصّع ؛ با تصحيح عليبخش خان ؛ نسخه داراى غلطنامه ؛ توضيحاتى نسبتاً مفصل در هامش نسخه به فارسى تحرير شده است . محل چاپ : هند ؛ لكهنو . مطبعه : سلطان المطابع . تاريخ طبع : 1266 هجرى قمرى . تعداد صفحات : 101 ؛ اندازه : 27 * 17 سم ؛ تعداد سطور : 21 ( چهار ستونى ) . ( 177 ) طلوع تمدن و اختراعات عظيمه ( علوم و فنون - فارسى ) مترجم : ميرزا محمد بن حاج ملا احمد منشى ( قرن 13 ق ) كتاب مختصرى است در تاريخ تمدن انسانى تا عصر حاضر و پرداختن به اكتشافات و اختراعاتى كه در اروپا در عصر مترجم رواج داشته است . اين كتاب را مترجم از كتابى انگليسى به فارسى ترجمه نموده ولى نام كتاب اصلى و مؤلف آن را ذكر ننموده و فقط در صفحه عنوان آن نوشته شده : « اصلًا از كتب متعدّد انگليسى مأخوذ و تأليف و حالا به زبان فارسى ترجمه شد » . مترجم گويا ساكن بوشهر بوده و در آخر مقدمه اى كه نوشته در امضاى نام خود بوشهر را ذكر نموده است . عنوان مطالب طرح شده در آن چنين است : مقدمه مترجم ، تاريخ اوليه انسان ، عصر حجرى ، طلوع تمدن ، آتش ، خوراك وحشيان ،