تعليمى ؛ جمعيت آسيايى بنگال كه نخستين چاپخانه در كلكته بوده و « سِر ويليام جونز » آثارى از كتب و ادبيات فارسى را در آن چاپ و منتشر كرده است . چاپ كتاب در شبه قاره پس از كلكته در چند شهر ديگر شبه قاره ، چاپخانه‌هايى طى 150 تا 180 سال گذشته به وجود آمد كه نام چند شهر و نمونه‌هايى از چاپخانه‌هاى آنها را نام مىبريم : لاهور : در اين شهر بيش از يكصد چاپخانه وجود داشته از جمله : منشى نولكشور كه در همين گزارش مطالبى را در مورد اين چاپخانه و مؤسس آن آورده‌ايم . گلزار محمدى . مفيد عام پريس . احسن المطابع . شمس العلوم و ديگر چاپخانه‌ها . در شهر لاهور هند نسبت به ديگر شهرها كتابهاى بيشترى در قديم چاپ و منتشر شده است . دهلى : دهلى كه پايتخت كشور هند مىباشد ، در قديم داراى يكصد چاپخانه بوده كه معروف‌ترين آنها عبارتند از : منشى نولكشور ؛ مجتبايى ؛ مصطفايى ؛ فاروقى ؛ احمدى ؛ جَيّد برقى ؛ مرتضوى ؛ فخرالمطابع . آگره : در اين شهر بيش از 30 چاپخانه در قديم وجود داشته كه معروفترين آنها عبارتند از : مصطفايى پريس ؛ دَبدبه احمدى ؛ اعجاز محمدى ؛ مفيد عام ؛ مرتضايى ؛ رفاه عام . عليگر : شهرت اين شهر بيشتر به سبب وجود دانشگاه بسيار بزرگ اسلامى است ، كه با نام « دانشگاه عليگر » شهرت دارد . تعدادى از چاپخانه‌هاى قديم اين شهر عبارتند از : چاپخانه دانشگاه عليگر ؛ معهد الدراسات ؛ احمدى ؛ فيض عام ؛ مطلع النور . مَدْراس : در اين شهر حدود 15 چاپخانه در قديم وجود داشته كه معروفترين آنها عبارتند از : نظام‌المطابع ؛ مدينه پريس ؛ حيدرى ؛ رحمانى . لكهنو : در اين شهر كه بزرگترين مركز علمى و علماى بزرگ شيعه هند بوده و حوزه‌هاى علميه بسيارى در آن قرار داشته ، افزون بر صد و چهل چاپخانه وجود داشته است . نخستين كتابى كه در اين شهر ، چاپ شده در سال 1222 هجرى قمرى بوده است . نام چند چاپخانه قديم لكهنو عبارتند از : منشى نولكشور ؛ يوسفى ؛ علوىخان ؛ مصطفايى ؛ انوار محمدى ؛ دبدبه احمدى ؛ فخرالمطابع ؛ نامى ؛ احمدى ؛ ثمرهند ؛ بستان مرتضوى . حيدرآباد : حيدرآباد از شهرهاى فرهنگى هند است در اين شهر كه مدتها همزمان با عصر صفوى در ايران ، سلاطين شيعى قطبشاهيان حكومت كرده‌اند . در حيدر آباد قديم حدود