باشد كه اين مرد با اينكه علامه روزگار خويش بوده و در دانش وبينش يگانه عصر خود شمرده مىشود و به مبدء نزديك تر بوده چگونه عظمت كلمات ديگر آن حضرت بر او مخفى شده وازآن همه كلمات بى شمار بدين شماره اندك قناعت نموده و من با اين كه شايستگى اين مقام را ندارم بسيارى از كلمات آن حضرت را جمع نموده ، گرچه درمقابل حكم و مواعظ و كلمات آن حضرت اندكى از بسيار و يكى از هزار است و آن را به ترتيب حروف معجم مرتب ساختم و اسانيد آن را براى اختصار انداختم و آخر كلمات را هم چون ذوق وطباع مائل به سجع بود و به گوش خوشتر مى آمد مسجع قرار دادم و آن را « غررالحكم و درر الكلم » ناميدم . اين كتاب بيش ازچهار هزار بيت كتابت دارد ودرمصر و بمبئى چاپ شده وعبدالكريم بن محمد يحيى قزوينى آن را به نود و نه باب تقسيم و مطالب متفرقه راجعه بيك موضوع را جمع ودرابواب مذكوره منظم كرده پس از آن به شرح وى پرداخته و آن را « نظم الغرر ونضدالدرر » ناميده ودراين فصل آن را مفصلًا ذكر خواهيم كرد وچنان كه درمقدمه مجلد دوم اين كتاب نگاشته شده همين مؤلف « غررالحكم » را نيز به فارسى ترجمه نموده و آن را « اصداف الدرر » نام نهاده وآقا جمال خونسارى بر غررالحكم شرحى فارسى نگاشته است . و نيز اين كتاب را برحسب خواهش آقا ميرزا احمد تبريزى متوطن شيراز ميرزا محسن خوشنويس ( عماد الفقرا ) متخلص به حالى كه از اهالى اردبيل وفضلاء آن سامان اند به فارسى ترجمه نموده و قسمتى از آن ترجمه ذيل قسمتى از غررالحكم درضمن مجموعه اى كه به نام « انهار جاريه » درشيراز ميرزا احمد مذكور در مطبعه خويش به سال 1344 طبع نموده اند مندرج گرديده است . [ الذريعة 16 / 38 - 39 ؛ مشار 649 ؛ ايوانف راهنماى فرهنگ اسماعيلى ، ش 441 ؛ فهرست مجدوع 59 / 62 ؛ معجم المؤلفين 6 / 213 ؛ ابن شهر آشوب ش 553 ؛ التراث العربى 4 / 126 ؛ معالم العلما ش 533 ؛ چلبى 2 / 154 ؛ طوس 1 / 161 ؛ اخبار فهرست دانشگاه 2 / 160 ؛ فهرست سپهسالار 2 / 77 و 5 / 350 ؛ كتابخانه ملك 1 / 382 ؛ الهيات مشهد 2 / 240 ؛ فهرست آستان قدس 5 / 227 - 228 و 14 / 373 - 375 ] 9221 ) نسخه شماره : 297 - 117 / 2 آغاز : بسمله . الحمدلله الذى هدانا بتوفيقه الى جادة طريقه وفضلنا بتأييده على كافة عبيده . . . و بعد فان الذى حدانى على تخصيص فوايد هذا الكتاب وتعليقها وجمع كلمه وتنميقها . . . . سميته غرر الحكم ودرر الكلم انجام : مما ورد من حكم اميرالمؤمنين على ابن ابى طالب عليه السلام فى حرف الياء بياء الندا يا اسرى الرغبة . . . واتبع هواه الذين يخالفون عن أمره أن تصيبهم فتنة أو يصيبهم عذاب أليم . واعلموا أن الله سبحانه لم يمدح من القلوب