الشافية فى الصرف ( صرف - عربى ) ابن حاجب ، عثمان بن عمر ، 570 - 646 ق متن مختصر و مفيدى است در علم صرف كه داراى شهرت بسيار است . آن را بعد از ( كافيه ) كه گفتارى نحوى بود نگاشته ، علماء و دانشمندان به آن توجه ويژه اى نشان داده ، و همواره محور تدريس بوده است ، شروح وتعاليق بسيارى بر آن نگاشته شده است . [ الهيات مشهد 1 / 153 و 1 / 425 ؛ التراث العربى 3 / 223 ؛ مرعشى 1 / 128 ؛ مجلس 25 / 419 ؛ كشف الظنون 2 / 1020 ؛ معجم سركيس 1 / 71 ؛ فهرست سپهسالار 2 / 332 و 5 / 129 - 130 ؛ كتابخانه ملك 1 / 274 ؛ كتابخانه جامع گوهرشاد 2 / 891 و 3 / 1285 و 3 / 1310 ؛ فهرست آستان قدس 12 / 107 - 111 ] 7223 ) نسخه شماره : 4051 - 171 / 20 آغاز : الحمدلله رب العالمين والصلاة والسلام على سيد المرسلين محمد وآله اجمعين و بعد فقد سالنى من لايسعنى مخالفته ان الحق بمقدمتى فى الاعراب مقدمة فى التصريف . . . انجام : وكلا يكتب على الوجهين لاحتماله و اما الحروف فلم يكتب منها بالياء غير يلى والى وعلى وحتى والله اعلم بالصواب واليه المرجع والمآب . نسخ ، بى كا ، قرن 13 ، جلد : تيماج قهوه اى ، 73 برگ ، 10 سطر ، 11 * 15 سم 7224 ) نسخه شماره : 5423 - 93 / 27 نسخ ، بى كا ، قرن 13 ، جلد : تيماج مشكى ، سوخت با ترنج باسر ، جدول دار ولچكى ، 82 برگ ، 9 سطر ، 12 * 19 سم 7225 ) نسخه شماره : 6 / 6779 - 149 / 34 نستعليق ، محمد على مازندرانى ، جمعه 1125 ، درمدرسه آقا كمال اصفهان ، عناوين ونشانيها شنگرف ، با حواشى ( نظام ) ، جلد : گالينگور آبى ، 47 برگ ، 11 سطر ، 11 * 19 سم 7226 ) نسخه شماره : 3 / 4206 - 126 / 21 انجام : نحو احمر يجمع كذلك فان وزن فعلان مختص بجمع فعل نحو صرد از انجام ناتمام مانده است . ، افتادگى ازانجام ، نسخ ، بى كا ، قرن 13 ، جلد : تيماج قهوه اى ساده ، 28 برگ ، 16 سطر ، 15 * 20 سم 7227 ) نسخه شماره : 1 / 2070 - 170 / 11 آغاز : الكلام هو اللفظ المركب المفيد بالوضع والكلمة . . . انجام : فالذى يقدر باللام نحو غلام زيد والذى يقدر به من نحو ثوب خز و خاتم حديد نسخ ، محمد بن على ، يكشنبه 10 جمادى الثاني 1315 ، جلد : مقوا ، 6 برگ ، 14 سطر ، 11 * 17 سم