على صدرايى خويى

1871

فهرست نسخه هاى خطى كتابخانه عمومى آيت الله العظمى گلپايگانى قم ( فارسى )

خواجه را نشو و بزم از آن باشد * تا درآيد مباركه درويش انجام : وله : چو ابر مهبار و چو باد خزان * گهى گريه آرم گهى آه سرد افتادگى از آغاز و انجام ، نستعليق ، بى كا ، قرن 13 ، بدون جلد ، 25 برگ ، 18 سطر ، 15 * 23 سم ديوان حافظ شيرازى ( شعر - فارسى ) حافظ شيرازى ، شمس الدين محمد ، - 792 ق بنابر مقدمه اى كه معاصر وى محمد گل اندام كه از نگارش وى ظاهر است در مجلس درس قوام الدين عبدالله با خواجه شريك دراستفاده بوده ، خواجه به نظم و ترتيب اشعار خود نپرداخته و استاد مكرر دستور فرموده كه گل اندام بدين كار مبادرت نمايد ولى تا پس از مرگ استاد وخواجه موفق بدين كار نگرديده و پس از آن به جمع و ترتيب آن پرداخته است . اشعار خواجه از همان عصر و اوان انشاء مطلوب عام و خاص گرديده و خواجه را هم شهره آفاق كرده ، گروهى از معاصرين هم به وى رشگ برده و خود وى در مقطع غزلى گفته : حسد چه ميبرى اى سست نظم بر حافظ قبول خاطر و لطف سخن خدا داد است و همين مطلوبيت و زيادى نسخه برداشتن از آن باعث تحريف و تصحيف بسيار در آن گرديده و اشعار ديگران هم كه اندك شباهتى به اشعار حافظ داشته ( دربعضى از موارد هم بسيار مبائن با سبك و روش اوست ) درديوان او داخل شده و تشخيص آن بسيار كارى دشوار و جز اديب بارع و سخن شناس ماهر نمى تواند غث را از سمين و اصل را از بدل تشخيص دهد ، خوشبختانه جناب آقاى محمد على فروغى ( ذكاء الملك ) انتخابى كه در مدت سى سال از ديوان حافظ نموده و ذوق سليم ايشان حاكم بر صحت نسبت آنها بدان شاعر آسمانى بوده ، چاپ و نشر داده اند . محمد مؤمن در فائده چهارم از مقدمه عروض خود گويد : مجموع اشعار كه از خواجه به نظر رسيده در بيست و سه بحر زياده نيست . خواجه اگر چه درفن غزل مهارت كامل داشته ولى قصائد و مقطعات و رباعيات و مخمسات و ترجيع بند و ساقى نامه ( مثنوى ) و غيره نيز دارد . و ديوان وى مكرر چاپ شده و به زبانهاى زنده ترجمه گرديده و چندين شرح برآن نگارش يافته است . [ الذريعة 9 / 222 ؛ نسخه هاى خطى فارسى ، منزوى 3 / 2276 - 2277 ؛ مشارفارسي 2 / 2292 ؛ مجلس 25 / 400 و 7 / 124 ؛ فهرست الفبايى آستان قدس ص 258 ؛ مدرسه آية الله خوئى ص 112 ؛ فرهنگ سخنوران ص 147 ؛ فهرست سپهسالار 2 / 582 - 584 ؛ كتابخانه ملك 2 / 272 - 273 ؛ كتابخانه جامع گوهرشاد 2 / 887 ؛ مدرسه نمازى ص 262 ؛ دانشكده ادبيات مشهدص 69 - 67 ؛ الهيات مشهد 1 / 118 و 2 / 3 152 / 761 ؛ فهرست آستان قدس 9 / 132 - 341 و 7 / 388 - 3894 و 396 ]