ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )

75

فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )

( 110 ) شماره نسخه : B 2133 نام كتاب : همان ( مذِّكر الاصحاب ) . تاريخ تأليف اثر : همان ، اما زمان تأليف بخش ضميمه ( صفحه 102 - 119 ) اين كتاب به احتمال زياد پس از سال 1104 قمرى / 1692 - 1693 ميلادى است . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه ناقص مىباشد و شامل بخشى از « مذكر الاصحاب » تنها شامل پيش گفتار مؤلف ( بدون آغاز ) ، فصل اول با شرح حال شاعر « زاهد افكارى » ( بدون پايان ) است . بخش بعدى اين مجموعه از صفحه 102 - 119 بخشى از كتاب ديگرى به قلم مليحا است كه از نظر محتوا و فرم به كتاب « مذكر الاصحاب » شباهت بسيار دارد . تا به امروز نام اين اثر و ارتباط آن با كتاب « مذكر الاصحاب » براى اديبان روشن نشده است . بخش ضميمه با داستانى درباره معاصران جنيد عبد العزيز خان ( 1055 - 1091 قمرى / 1645 - 1680 ميلادى ) آغاز مىگردد . اين بخش شامل شرح حال شاعران سمرقند و روايات متفاوتى از ديگران مىباشد . بخش ضميمه به طور كامل نيامده است . تاريخ كتابت : قرن هجدهم . مكان كتابت : آسياى مركزى . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : با توجه به يادداشتها ، اصلاحات و مسائل خط شناسى ، كاتب هر دو بخش يكى مىباشد . سابقه نسخه : نيامده است . اندازه صفحه : 19 * 5 . 11 ؛ تعداد برگ : 24 ؛ تعداد سطر : 17 ؛ اندازه متن : 7 * 5 . 13 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين فصل‌ها و برخى اسامى خاص با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط باريك نستعليق . نوع جلد : صحافى شرقى ( آسياى مركزى ) ، مقوائى ، معاصر با عطف چرمى مىباشد . برخى صفحات نسخه آسيب بسيار ديده است . ( 111 ) شماره نسخه : B 113 174 نام كتاب : آتشكده . توضيح نام اثر : نيامده است . پديد آورنده : نويسنده اين اثر ، شاعر پارسى لطفعلى ابن آقاخان بيگدلى شاملو اصفهان ، متخلص به « آذر » مىباشد . وى در 20 ربيع الثانى سال 1134 قمرى / فوريه 1722 ميلادى در اصفهان به دنيا آمد . تاريخ وفات وى مشخص نيست ، اما به روايت نويسنده « انجمن خاقان » ، آذر در سال 1195 قمرى / 1780 - 1781 ميلادى در شهر قم وفات نموده است . تاريخ تأليف اثر : به احتمال زياد پس از سال 1193 قمرى / 1779 ميلادى . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين كتاب شامل مجموعه گرانبهايى شامل شرح حال شاعران فارسى و تاجيكى قرن 10 تا دهه 70 قرن 18 ميلادى است . اين شاعران مقيم ايران ، آسياى مركزى و هندوستان بوده‌اند . اين كتاب مرجع ارزشمندى جهت بررسى تاريخ و ادبيات پارسى در قرن 18 - 17 ميلادى است . « آتشكده » شامل دو بخش است : بخش اول شامل 5 فصل و بخش دوم شامل 2 فصل مىباشد . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه تقريباً كامل و شامل بخش اول : شاعران دربار ، شاعران ايرانى ، شاعران توران ، شاعران آسياى مركزى ، شاعران شبه قاره هند مىباشد . بخش دوم شامل : شاعران ايرانى و كشوهاى همسايه ، شرح حال نويسنده و آثار وى است . در اين نسخه از « آتشكده » يك صفحه پس از صفحه 132 وجود ندارد . همچنين يك صفحه پس از صفحات 131 ، 132 ، 133 نيز از بين رفته است . تاريخ كتابت : 14 محرم 1212 قمرى / 10 ژوئن 1797 ميلادى . مكان كتابت : شهر اصفهان . نام كاتب : ميرزا حسين پسر ميرزا ملاء مرحوم . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : در حاشيه‌هاى اين نسخه يادداشتهايى از روسو ( شرق شناس بزرگ ) در صفحات 76 ، 85 ، 120 ، 169 ، 189 آمده است . در صفحه 1 مهرى به نام صاحب قبلى اين نسخه آمده است . سابقه نسخه : اين نسخه توسط ژ . ل . روسو به انستيتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است .