مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر ، بررسى كوتاه جغرافيايى جهان است ، كه احتمالا پيش گفتار يا توضيحىاى براى نقشه جهان بوده يا بايد بوده باشد . اين اثر با استفاده كامل از تأليفات ديگر نوشته شده است ، اما مشتمل است بر پاره‌اى اطلاعات ارزشمند درباره جغرافياى تاريخى برخى از كشورها ( و از جمله آسياى ميانه ) ، و همچنين مطالب جالبى درباره برخى طوايف ( به خصوص تركها ) . اين نسخه از پيش گفتار پديدآورنده و 20 فصل نه چندان بزرگ تشكيل شده است . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : نيامده است . تاريخ كتابت : 28 رمضان 663 قمرى ( 15 ژوئيه 1265 ميلادى ) . مكان كتابت : نيامده است . نام كاتب : مسعود بن محمد بن مسعود كرمانى . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : در كنار نام كاتب ، يادداشتى به زبان عربى وجود دارد . در گوشه سمت راست بالاى برگه مقابل ، آثارى از صحفه بندى شرقى قديمى باقى مانده است . در حاشيه‌ها يادداشتهايى وجود دارد كه اطلاعات جديدى را به متن افزوده است و آنها با دست خطى متفاوت از متن « جهان نامه » نوشته شده‌اند . اندازه صفحه : نيامده است ؛ تعداد برگ : 27 ؛ تعداد سطر : 23 ؛ اندازه متن : 2 . 13 * 5 . 20 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، و عناوين با حروف درشت ترى نسبت به بقيه متن و با جوهرهاى سياه و قرمز نوشته شده است . نوع خط : خط نسخهء است . نوع جلد : نيامده است . ( 15 ) شماره نسخه : A 253 - bcc ( 603 ) 2 نام كتاب : عجائب الدنيا . توضيح نام اثر : شگفتىهاى جهان . پديدآورنده : نا مشخص است ، وى در مرز قرنهاى دوازدهم - سيزدهم ميلادى زندگى مىكرده است . تاريخ تأليف اثر : اين اثر پس از سال 617 قمرى ( 1220 ميلادى ) ظاهرا در دهه 20 قرن سيزدهم نگارش درآمده است . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر در بخش اول ، مجموعه‌اى از داستانهاى نه چندان بزرگ درباره « عجائب » يعنى حيوانها ، پرندگان ، ماهىها ، گياهان و . . . پديده‌ها و موجودات غيرطبيعى ، همچنين درباره برخى بناها ( معبدها ، مسجدها و غيره ) ، اقوام و امم مختلف ( و از جمله روسها ) و بالاخره درباره برخى وقايع تاريخى مربوط به دورهء حيات پديد آورنده است . بخش دوم كه به صورت قسمت تكميلى و يا ضميمه بخش اول است ، شامل توصيف كوتاه جغرافيايى دنيا است . كشورها و شهرها به ترتيب حروف الفبايى اسامى آنها قرار گرفته‌اند و توجه اصلى به كشورها و شهرهاى جهان اسلام ، معطوف شده است . آغاز نسخه : نجا ننهد از ميان درخت بيرون نتوانند آمدن و هر چند كه كردند راه بيرون آمدن نباشد چون متاع را با به جا نهند يا بهاى آن راه يابند و بيرون آيند و اين عجيب است ابوالحسن بن عبدالله بن احمد بن طاهر گويد شنيده ام كه . . . . پايان نسخه : و ولايت بسيار و آب روان و باغهاى و ميوه‌هاى بسيار و لطيف پيوسته از حكما و علما خالى نباشد . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه ناقص است ، و ابتداى بخش اول و احتمالا پيش گفتار نويسنده كه قبلا وجود داشته است ، از بين رفته‌اند . انتهاى بخش دوم موجود نيست ، يعنى توصيف جغرافيايى كشورها و شهرهاى دنيا در قسمت توصيف توصيف شهر همدان قطع شده است . نام بسيارى از شهرها و كشورها جا افتاده‌اند ، اما براى آنها در متن جايى وجود دارد . تاريخ كتابت : شايد نيمه دوم قرن هفدهم . مكان كتابت : ايران . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : يادداشت نه چندن بزرگى با محتواى جغرافيايى زير عنوان « مساحت دنيا » وجود دارد كه با كلمات زير آغاز مىشود : « تاج الدين منجم چنين مىگويد » ؛ كه اين يادداشت با دست خطى متفاوت از بقيه اثر نوشته شده است و ارتباطى با آن ندارد . در حاشيه‌هاى برگه 866 يادداشتى مربوط به سال 1239 قمرى ( 1824 - 1823 ميلادى ) است كه در چاپهاى بزرگتر اين نسخه با تاريخ 22 ربيع الثانى 1239 قمرى ( 27 دسامبر 1823 ميلادى ) آمده است ، و در آن درباره پايان كتابى كه ظاهرا مذهبى ( شيعى ) بوده است ، سخن به ميان آمده ، و اين يادداشت ارتباطى با اثر توصيف شده ندارد . سابقه نسخه : اين نسخه توسط ن . و . خانيكوف در سال 1860 ميلادى از ايران ( شهر اصفهان ) به انستيتوى شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شد .