ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )
141
فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )
پديد آورنده : محمّد بن على بن محمّد شبانكارهاى . وى در سال 693 قمرى / 94 - 1293 ميلادى به دنيا آمد و در سال 738 قمرى / 33 - 1332 ميلادى وفات نمود . تاريخ تأليف اثر : آغاز نگارش ويرايش اول اين كتاب سال 733 قمرى مصادف با 1332 ميلادى بوده است و در نهايت در 13 ربيع الثانى سال 736 قمرى / 1 دسامبر 1335 ميلادى به پايان مىرسد . آغاز ويرايش دوم اين كتاب در 21 رمضان 736 قمرى / 3 مى 1336 ميلادى بوده است و در نهايت در ماه ربيع الاول سال 738 قمرى / سپتامبر يا اكتبر 1337 ميلادى به پايان مىرسد . مكان تأليف : ايران . شرح اجمالى محتواى اثر : اين كتاب شامل شرح مختصرى از تاريخ عمومى جهان از زمان حضرت آدم تا دوره سلطنت محمد ايلخانى ( 736 - 738 قمرى / 1336 - 1338 ميلادى ) مىباشد . نويسنده در ويرايش دوم اين كتاب از مطالب مفيد ويرايش نخست نيز بهره گرفته است من جمله از مقدمه ويرايش نخست در باره حمد و ستايش « ابوسعيد » و « غياث الدين محمد » استفاده نموده است . ويرايش نخست اين كتاب در زمان حيات « ابوسعيد » به نگارش در آمده بود و نويسنده در ويرايش دوم كتاب خود مطالب مربوط به دوران پس از مرگ « ابوسعيد » را نيز گنجانيده است . نويسنده در اين كتاب همچنين مشاهدات شخصى و تاريخى خود را در شهرهاى لرستان ، يزدو هرمز نيز آورده است . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى كامل مىباشد ، اما پايان نسخه به طور كامل نيامده است . تاريخ كتابت : مربوط ميشه به زمان امضاء كاتب كه در تاريخ 22 جمادى الاول 738 قمرى مصادف با 17 دسامبر 1337 ميلادى . مكان كتابت : منطقه فارس ( شبانكاره ) . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در حاشيه اين كتابت تعداد زيادى ياداشت جهت تكميل متن اصلى درباره خليفه عثمان و على آمده است . در صفحه 1 مهرى به نام صاحب پيشين نسخه آمده است . سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط پ . اى . لرخ در سال 1859 ميلادى به انستيتو شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 5 / 28 * 18 ؛ تعداد برگ : 235 برگ ، ؛ تعداد سطر : 24 ؛ اندازه متن : 5 / 21 * 5 / 13 نوع كاغذ : شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه و عناوين فصلها با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : نسخهء . نوع جلد : صحافى شرقى با جلد چرمى دارد . ( 239 ) شماره نسخه : C 1096 - ( Nov . 10 ) 1 نام كتاب : نسخهء ديگرى از كتاب سابق ( مجمع الانساب ) آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه با نسخه اصلى به شماره C - 372 - 1 مطابقت بسيار دارد . در هر دو نسخه با روايت به سلطنت نشستن محمد ايلخانى آغاز مىگردد . در اين نسخه مقدمه اول و دوم نويسنده قابل تفكيك نمى باشد . نسخه خطى بسيار قديمى مىباشد ، صفحات 9 تا 13 از هم جداشده ، سخن نويسنده و صفحه اول مقدمه مفقود شده است و برخى صفحات بر اثر رطوبت از بين رفته و ناخوانا شدهاند . تاريخ كتابت : قرن 15 ميلادى . مكان كتابت : ايران . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در حاشيه صفحات 12 ، 73 ، 89 و . . . يادداشتهايى جهت تكميل متن اصلى كتاب آمده است . در صفحه 87 و 286 يكى از خوانندگان كتاب تاريخ 876 قمرى را يادداشت نموده است . اين نسخه خطى در اواسط قرن نوزدهم در آسياى مركزى مورد ترميم قرار گرفته است كه در نتيجه صفحات تكميلى به آن اضافه گرديده و صحافى ان را بازسازى نمودهاند . در صفحه 1 و 256 مهرى به نام صاحب پيشين اين نسخه آمده است ، همچنين در صفحه آخر بر روى صفحه الحاقى به كتاب مهرى با نام « دفتر رئيس منطقه زرافشان » آمده است . سابقه نسخه : اين نسخه خطى در سال 1917 ميلادى به انستيتو شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 5 / 24 * 16 ؛ تعداد برگ : 010 + 340 ؛ تعداد سطر : 21 ؛ اندازه متن : 17 * 11 نوع كاغذ : شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه و عناوين فصلها با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : نسخهء . نوع جلد : صحافى شرقى ( آسياى ميانه ) ، مقوائى جلد چرمى دارد .