ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )
112
فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )
« جهريه سلطانيه » از طريقت نقشبنديه مىپردازد كه از احمد يسوى آغاز و به عالمان معاصر نويسنده ختم ميگردد . اين نسخه منبع ارزشمندى براى مطالعه بيشتر بر روى فرقه جهريه على الخصوص در منطقه تركستان مىباشد . بيشترين بخش اطلاعات اين كتاب در خصوص قرن شانزدهم ميلادى است . اين اثر شامل مقدمه و دو بخش ( مقصد ) مىباشد : بخش اول به شرح مراسم و دعاهاى اين فرقه به هنگام ذكر و بخش دوم به شرح زندگانى عالمان فرقه جهريه سلطانيه پرداخته است . آغاز نسخه : « حمد و سپاس بىقياس بر خداونى را كه عرفان درگاه احديت » . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى كامل مىباشد و جزئى از مجموعه بزرگترى شامل دو اثر ديگر از محمد عليم شامل شرح زندگى وى و مقالهاى از وى درباره شيعه است . تاريخ كتابت : سال 1036 قمرى / 1627 - 1626 ميلادى . مكان كتابت : سمرقند . نام كاتب : حميد ابن شاه ايوب ابن محمد شاه حسينى . اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در يادداشتى در حاشيه اين نسخه آمده است كه اين اثر يك سال پس از تأليف آن تحت نظارت نويسنده نگاشته شده است . سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط مجموعه نسخهء خطى بخارا در سال 1915 ميلادى به انستيتو شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 5 . 24 * 11 ؛ تعداد برگ : 05 + 124 ( صفحات اين نسخه با ارقام شرقى نامگذارى شده است ) ؛ تعداد سطر : 23 ؛ اندازه متن : 5 . 16 * 5 . 7 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط نستعليق ؛ متن كتاب داراى قابى سرخ رنگ مىباشد . نوع جلد : صحافى شرقى ( آسياى مركزى ) ، مقوائى با عطف چرمى . ( 188 ) شماره نسخه : D 593 نام كتاب : زبده المقامات . توضيح نام اثر : عنوان ديگر اين اثر « بركات الاحمديات و الباقيات » است . پديد آورنده : نام نويسنده اين اثر در اين نسخه نيامده است ، اما مطابق با نسخه موجود در تاشكند نويسنده اين كتاب « خواجه محمد هاشم كاشيمى » ، يا طبق منبع ديگرى « محمد هاشم ابن محمد قاسم بدخشانى » مىباشد . وى در ابتدا از پيروان فرقه كبرويه بوده است ، سپس به پيروان سرسخت نقشبنديه تبديل مىگردد « 1 » . تاريخ تأليف اثر : سال 1037 قمرى / 1628 - 1627 ميلادى . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر بسيار ناشناخته است و به شرح زندگى يكى از رهبران فرقه نقشبنديه در هندوستان « احمد سرهندى » مىپردازد . وى از شاگردان و پيروان « محمد باقى » بوده است . اين كتاب بر اساس مشاهدات و روايات شخصى خود نويسنده ، همچنين ديگر شاگردان و خويشان شيخ نگارش شده است . اين اثر شامل مقدمه و 2 بخش مىباشد ، هر بخش خود نيز به فصلهايى تقسيم مىگردد . بخش اول شامل 4 فصل درباره محمد باقى ، شاگردان و پيروان وى ، بخش دوم شامل 11 فصل درباره احمد سرهندى ، شاگردان و پيروان وى مىباشد . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين اثر تفاوتهاى مختصرى با نسخه ديگر آن در هند دارد . تاريخ كتابت : اواخر قرن هجدهم ميلادى . مكان كتابت : پاولژ مىباشد . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : نيامده است . سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط مجموعه آثار باستانى « آكادمى علوم اتحاد جماهير شوروى ( سابق ) و جمهورى خود مختار تاتارستان » در سال 1934 ميلادى به انستيتو شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 33 * 21 ؛ تعداد برگ : 132 ؛ تعداد سطر : 29 ؛ اندازه متن : 25 * 5 . 13 . نوع كاغذ : كاغذ اروپائى ( روسى ) به تاريخ 1788 ميلادى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، برخى واژگان و اصطلاحات با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است .
--> ( 1 ) . كاشيمى نام يكى از نواحى بسيار قديمى در بدخشان است كه لعل اصلى بدخشان از آنجاست و زبان ايشان نيز به نام ايشكاشيمى مشهور است . زبانى كه فقط همين ناحيه بدان تكلم مى كنند و از حيث مطالعه زبان هاى قديمى ايرانى بسيار مورد توجه زبانشناسان روسيه است ( ويراستار ) .