ابن قُتَيْبَه « 1 » و ابن حَجَر « 2 » و ديگران « 3 » بر اين عقيده‌اند كه نهى از نگارش حديث به جهت جهل صحابه به كتابت ، روى داد . ليكن اين ديدگاه در برابر نقد و بررسى دوام نمىآورد و با اعتراضات و بر نتافتن‌هاى چندى رو به روست . محمّد عجاج خطيب در رَدّ آن مىنويسد : نمىتوانيم اين سخن را بپذيريم پس از آنكه مىبينيم حدود سى و اندى نويسنده ، كتابت وحى را براى پيامبر صلى الله عليه و آله عهده‌دار بودند ، و ديگرانى به ديگر امور نوشتارى آن حضرت مىپرداختند . نمىتوانيم اندك بودن نويسندگان و درست ننويسى آنان را باور كنيم . پس اين عموميت بخشى ابن قتيبه ، مستند نمىباشد « 4 » . و در كتاب السنّة قبل التدوين آمده است : ما در اين پژوهشمان نمىتوانيم پذيراى اين انگيزه هاى هميشگى شويم كه نويسندگان - از سر عادت - براى توجيه عدم تدوين مىآورند ، و نمىتوانيم با اين سخن آنان موافقت كنيم كه اندك بودن تدوين در عهد پيامبر صلى الله عليه و آله - پيش از هر چيزى - به ندرت بودن وسايل كتابت و كمى كاتبان و نوشتن نادرستشان ، بر ميگردد . . .

--> ( 1 ) . تأويل مختلف الحديث : 287 ؛ و بنگريد به ، توجيه النظر ( جزائرى ) : 10 . ( 2 ) . هدى السارى : 4 ؛ و بنگريد به ، فتح البارى 3 : 345 . ( 3 ) . مانند ذهبى در سير اعلام النبلاء 18 : 541 ؛ و در تذكرة الحفّاظ 3 : 1182 ، ترجمه ابو الوليد سليمان بن خلف باجى . ( 4 ) . اصول الحديث وعلومه ومصطلحه : 146 .