السيد علي الشهرستاني ( مترجم : هادى حسينى )

132

منع تدوين الحديث ( منع تدوين حديث ) ( فارسى )

اين سخن ابن مسعود در روايت ديگر كه گفت : « إنّ ما في هذا الكتاب بدعة وفتنة وضلالة » ؛ در اين نوشته ها ، به يقين ، بدعت و فتنه است و گمراهى ! زيرا اگر تنها تسبيح و تحميد و تهليل و تكبير در آن جزوه ها بود ، اين سخن از ابن مسعود معقول به شمار نمىرفت ( با اينكه خودش آن را در نمازهايش بر زبان مىآوَرْد ) ؛ بازداشتن از اين كلماتِ پاكيزه از يك مسلمانِ عادى معقول نيست ، چه رسد به يك صحابى بزرگ . و اين سخن كه ممانعت در كلام ابن مسعود تنها به نگارش و ثبت برمىگردد ( و اينكه نوشتن است كه گمراهى به شمار مىرود با چشم پوشى از مطلب نوشته شده ) با عبارتِ ذكر شده سازگارى ندارد و عبارت بر آن دلالت ندارد ؛ زيرا اينكه ابن مسعود مىگويد : « إنّ ما في هذا الكتاب » ( آنچه در اين كتاب هست ) اشاره دارد به اينكه مقصود محتواى كتاب است نه صرفِ تدوين وثبت مطلب ، و گرنه مىگفت : « بدانيد كه نگارش ، بدعت و فتنه است و گمراهى » . همين سخن را درباره تك روايتِ « عبدالرحمن بن اسود » مىگوييم كه ادعا مىكند در آن صحيفه ، فضائل اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله بود ؛ زيرا به فرض اين روايت صحيح باشد ، همه قرائن بر وجود مطلب دروغين و ساختگى در آن جزوه دلالت مىكند ، بسا ادعا مىشود چيزى جزو سيره اهل بيت و فضائل آنهاست كه هيچ ارتباطى با حقيقت ندارد يا مبالغه است . به هر حال ، پذيرش اين مطلب كه ابن مسعود فضائل اهل بيت را نابود ساخته محال است ؛ به ويژه آنكه وى از بزرگ‌ترين محدّثان فضائل و ناشرانِ فرهنگ آنهاست . افزون بر اين ، ابن مسعود در شيوه محو مكتوبات ، چونان ابوبكر و عمر نبود ؛ زيرا به شيوه سوزاندن ونابودى گسترده همه دستنوشته‌ها رونياورد ، بلكه از روش پاك سازى با آب استفاده كرد كه راهى شرعى براى محو كتاب‌هاى منحرفى است كه در آنها نامى از نام‌هاى خدا و پيامبران و اوصيا و ائمّه عليهم السلام هست ؛ چرا كه سوزاندنشان حرام است و از بين بردن آنها تنها منحصر به شستن در آب يا دفن در خاك است . همين برداشتِ ما به سخن بعضى از نامداران تأييد مىشود ، ابو عُبَيد مىگويد :