آينده نظر داشت . زمان حاج شيخ بود ؛ يعنى زمان پهلوى ، هجوم عظيمى كه لشكر فرهنگى رضا خان يعنى تحصيل كرده‌هاى جديد ، روشن‌فكران بى مذهب و توده‌اىها به همه مبانى مذهبى داشتند يك خطر بزرگ فعلى بود ، و يك خطر بزرگ‌تر براى آينده به دنبال داشت كه همه اركان دين‌دارى مردم ايران را آماج كرده بود . بنا بر اين ، دير شده بود و هر چه زودتر بايد فكرى مىشد و علاوه بر دروس رسمى حوزه يعنى فقه و اصول بايد جوانب ديگر دين نيز به صورت علمى مورد بررسى قرار گيرد ، و يكى از اصلىترين اين جوانب قرآن كريم بود « 1 » ؛ بنا بر اين ، علّامه با اينكه جوان بود عده‌اى هم‌فكر پيدا كرد يا اگر بهتر بگوييم هم‌فكر ايجاد كرد ، و براى اينكه به اين علم به صورت عالمانه بپردازند استادى نيز پيدا كردند . علّامه مىفرمود : « براى اينكه اين مسئله در حوزه ديده بشود در جايى درس قرار داده شده بود كه محل رفت و آمد طلاب باشد لذا وقتى طلاب جوان رد مىشدند اعتراض داشتند ، كه اين‌ها وقت درس‌هاى اصلى را به دروس جنبى يا دروس ايام تعطيل پر كرده‌اند و اين كارى غير مقبول در عرف حوزه‌هاى آن زمان بود . » مديريت حوزه كه يك مديريت مقتدر بود به جنگ آمد ، اين مجموعه طلبه هم‌فكر ، نياز مالى نداشتند بنا بر اين ، با آنها كارى نمىتوانست كرد ؛ لذا از راه اساتيد درس‌هاى جديد وارد شد و آنها را تحت فشار قرار داد ، بدين ترتيب اين درس تعطيل شد و علّامه از رنج خاطر اين برخورد به عراق بازگشتند . مربى اخلاق اخلاق براى حوزه‌هاى علميه دينى امرى حياتى است ما انسان‌ها نه معصوم هستيم و نه مربى الهى بالاى سرمان داريم لذا به معلم احتياج داريم « 2 » معلمى كه

--> ( 1 ) . اگر تجديد نظرطلبان اعم از افراطى نظير كسروى يا غيره نظير خرقانى و شعار و شريعت سنگلجى كه همه در حول و حوش اين عصر بوده‌اند بشناسيم و كارهايشان را بدانيم به اندكى از خطر آشنا خواهيم شد . ( 2 ) . پيامبر اعظم صلى الله عليه و آله فرمودند : « انا اديب اللّه و على اديبى » من تريبت شده خدا هستم و [ حضرت ] على تربيت يافته من است . بحار الأنوار ، ج 16 ، ص 231 .