محمد باقر اديبى لاريجانى
71
مرزدار مكتب اهل بيت ( ع ) ( سيرى در احوال وافكار وآثار مرحوم علامه عسگرى " ره " ) ( فارسى )
شبكههاى ضريح مطهر تنيده شده است و صحن مطهر از گرد و غبار فرش شده بود . با مشاهده اين صحنه بغض گلويم را گرفت ، و اشكم جارى شد ، وقتى كه وارد مدرسه آيت اللّه ميرزا محمّد حسن شيرازى شدم ديدم كه مدرسه محل خاكروبه و فضولات چهارپايان شده ، درها را كندهاند . سقفهاى اتاقها خراب شده بود ؛ خرابى و آشفتگى مدرسه به حدّى بود كه به هيچ وجه قابل سكونت نبود . لشكر عثمانى هنگام عقبنشينى از بغداد به سامرا آمده و در اين مدرسه اقامت گزيده بودند و چوبهاى اين مدرسه ( اعم از دربهاى اتاق و تيرهاى سقف ) را براى گرم كردن لشكريان سوزانده بودند ؛ پس از شكست عثمانى و وارد شدن لشكر انگليس به شهر ، آنها هم اين مدرسه را مكان معالجه مجروحان خودشان قرار داده بودند . « 1 » در اين شرايط سخت مرحوم آيت اللّه ميرزا محمّد تهرانى رحمهالله وارد سامرا شدند . و با كوشش و تلاش جدى مشغول آبادانى و بازسازى شهر شدند و براى تعميرات مدرسه ميرزاى شيرازى رحمهالله نزديك به دو هزار روپيه « 2 » از خودشان هزينه كردند و از آن به بعد با كمك ميرزاى شيرازى دوم رحمهالله به امور طلاب رسيدگى مىكردند ، و بعد از وفات آيت اللّه ميرزا محمّد تقى شيرازى رحمهالله و مرجعيت يافتن آيت اللّه العظمى سيد ابو الحسن اصفهانى رحمهالله با كمك و مساعدت ايشان اين كار را ادامه دادند و نه تنها حوزه علميه شهر بلكه مردم و فقرا را نيز تحت نظر داشتند ، و به آنها هم رسيدگى مىكردند .
--> ( 1 ) . مآثر الكبرا فى تاريخ سامرا ، ج 2 ، ص 101 - 103 با تلخيص و اندكى تصرف . ( 2 ) . همان مأخذ .