تشكيك در تمام كتاب منهاج است و . . . » . دكتر هريمل در مقاله روز سه شنبه 4 ربيع الاوّل 1418 در مجله الرياض كشور عربستان سعودى مىنويسد : « ريشه كن كردن اين شخصيت [ عبد اللّه بن سباء ] در واقع ريشه كن كردن چيزهاى زيادى و از اعتبار انداختن مواريث علمى و دينى بازمانده از بزرگترين دانشمندان امثال شيخ الاسلام ابن تيميه و ابن حجر و ذهبى و امثال ايشان است ، داستان عبد اللّه بن سباء يا ابن سوداء مجموعه‌اى از عقائد و مواضع را به همراه دارد كه اگر فرو بريزد ما را با زلزله‌اى بزرگ روبرو مىكند كه بناهاى زيادى را فرو خواهد ريخت » . 2 . دومين خصيصه اينكه براى اولين بار روش تحقيق تاريخى در دقيق‌ترين صورت آن ، در اين دسته از كتاب‌ها يعنى عبد اللّه بن سباء ( سه جلد ) و خمسون و مائة صحابى مختلق ( سه جلد ) و الاسطوره السبأيه ( دو جلد ) عرضه شد . براى گذشتگان ما يعنى فقها و محدّثان مسئله نقد سند بسيار جدّى مطرح بوده است و با استفاده از دو علم درايه و رجال به بهترين وجه بدان عمل مىكرده‌اند . اين دو علم بويژه رجال در اين راستا پديد آمده و رشد كرده و به حد اعلاى از دقت رسيده‌اند امّا بعد از نقد سند ، نقد متن نيز در ادوار گذشته گاه و بيگاه وجود داشته و راهى براى فهم ، و قبول و ردّ حديث بوده است ؛ امّا در هر صورت مسئله همه جائى و همه‌گانى نبوده است و ما بيشتر در فقه - كه به يك معنا مادر علوم اسلامى است - با اين راه و رسم روبرو مىشديم امّا در تفسير و عقايد و اخلاق و بويژه تاريخ تا حدّ زيادى تساهل و تسامح حكمفرما بود چنانچه عالم خبير و محدّث بزرگى چون مجلسى كبير سه كتاب ابو الحسن البكرى « 1 » سنّى جعّال را - به خاطر يك اشتباه اسمى - در بخش تاريخى كتاب بحار الأنوار ، احوالات رسول خدا صلى الله عليه و آله و ائمه طاهرين عليهم‌السلام آورده است ، اينجا يك اشاره لازم است و آن اينكه محقّقان جديد اروپا مبناى كارشان را به تحقيق متون روايات نهاده‌اند و بيش از

--> ( 1 ) . ابو الحسن احمد بن عبد اللّه بن محمّد البكرى .