ادامه دادم و كتاب هاى بسيار ترجمه كردم . طرز تفكر فرزند مقفع با نمونه اى كه از او آورديم بر ما روشن شد . شك در دين ، ترديد در پذيرش يكى از اديان با اين كه به صورت ظاهر از دين زردشتى به اسلام گرويده بود . آن گاه قبول آن قسمت كه در همهء اديان مورد تصديق باشد ، چون خوددارى از آدم كشى ، و مضروب ساختن ديگرى و ترجمهء كتاب هاى بسيار ، و اين خود گواهى است بر درستى آن چه به او نسبت داده اند از نقل كتاب هاى زنديقان . و شايد سرانجام اين دو دلى و سرگردانى موجب شده باشد تا به دين زنديقان در آيد ، چه پوينده در آن پاسخ هر پرسشى را از فلسفهء تكوين در مىيابد ، همچنين روى گردانى از دنيا ، و دانايى به امور را اگرچه به صورت خرافه باشد . همهء اين ها ارتباط و هم بستگى شديدى با طبيعت و مزاج عبد الله داشته است كه مىگويد : و شايد در بقيت ايام عمر فرصتى دست دهد و مرا راه برى فراچنگ آيد . 2 - ابن ابى العوجاء دوم - عبد الكريم فرزند ابى العوجاء دايى معن بن زائده شيبانى « 1 » است كه از معروف ترين سست دينان و زنديقان بصره است ( 22 ) و در بسيارى از كتاب هاى حديث و تاريخ ، مناظرات دينى او منعكس مىباشد . از جمله در كتاب بحار مجلسى چنين آمده است ( 23 ) : فرزند ابز العوجاء از شاگردهاى حسن بصرى بود كه از توحيد و يگانه پرستى اسلام روى برگردانيد ، و در حالى كه منكر وظايف و اعال حج بود ، و با ديده نا باورى آن را مىنگريست به مكّه وارد شد . و از آن جا كه او شخصى بد طينت و بد زبان بود هيچ عالمى مجالست و گفت و شنود را دوست نداشت ، روزى با تنى چند از بدستانش در محضر ابو عبدالله جعفر بن محمد الصادق حضور يافت و اجازهء سخن خواست به اين شرط كه گوينده در امان باشد . آن حضرت به وى اجازه داد .

--> ( 1 ) . در كتاب جمهرهء انساب عرب ص 316 آمده است كه وى از قبيلهء بنو عمرو بن ثعلبة بن عامر بكرى بوده است .