السيد مرتضى العسكري ( مترجم : محمد جوادى كرمى )
90
معالم المدرستين ( بازشناسى دو مكتب ) ( فارسى )
و « ابنحزم » در كتاب « الفصل » گويد : « و عمار كه به دست « ابوالغاديه » كشته شد ، از حاضران در بيعت رضوان و از كسانى است كه خداوند بر پاكى قلبش گواهى داده و سكينه و آرامشش بخشيده و از او راضى شده است ؛ و ابوالغاديه چون متّاول و مجتهدى است كه به اشتباه بر او ستم كرده ، او نيز مأجور است ، اجرى واحد ؛ و او همانند قاتلان عثمان نيست ؛ چون آنها را مجال اجتهاد درباره كشتن او نبود » . « 1 » و « ابنحجر » در شرح حال « ابوالغاديه » گويد : « نظر ما نسبت به صحابه در همه آن جنگها اين است كه آنها « تأويل و اجتهاد » مىكردند و مجتهد اشتباه كار نيز پاداش مىگيرد ؛ و اگر اين قاعده درباره آحاد مردم ثابت باشد ، ثبوت آن درباره صحابه به طريق اولى است » . « 2 » و « ابنحزم » در « المحلّى » و « ابنتركمانى » در « الجوهر النقى » گويند : « هيچ يك از افراد امت ترديد ندارند كه « عبدالرحمنبن ملجم » در كشتن « على » « متأوّل و مجتهد » بود و چنان مىپنداشت كه راه صواب مىرود ؛ و بدين خاطر است كه « عمرانبن حطان » گويد : يا ضربة من تقى ما اراد بها * الّا ليبلغ من ذى العرش رضوانا انّى لأذكره يوماً فأحسبه * أو فى البريّة عند الله ميزاناً « 3 » و « شيخ عبداللطيف » در حاشيه « صواعق » گويد : « تمام صحابهى دوران « على » ،
--> ( 1 ) . الفصل ، ج 4 ص 161 . ( 2 ) . الإصابه ، ج 4 ص 151 . ( 3 ) . المحلّى ، ابنحزم ، ج 10 ص 484 ، و الجوهر النقى ، ابنتركمانى حنفى ( متوفاى 750 ه - ) در ذيل سنن بيهقى ، ج 8 ص 58 و 59 . .