نشده‌اند ، امناى رسولانند » « 1 » و : « هر كس چهل حديث را براى امت من حفظ كند كه در امر دينشان از آن بهره‌مند گردند ، خداوند در روز قيامت فقيه و عالمش برانگيزد » « 2 » ب - در نهج البلاغه از امام على ( ع ) فرمود : « هر كس بدون فقه به معامله و تجارت پردازد ، مسلماً در ربا فروشود » « 3 » و : « بهار دل‌هاى فقها » . « 4 » و : « در دين تفقّه نما » . « 5 » ج - و از امام صادق ( ع ) است كه فرمود : « اى كاش تازيانه بر سر اصحابم بود تا در حلال و حرام تفقّه مىكردند » « 6 » و : « هيچكس از شما ، تا آنگاه كه معاريض و كنايات سخن ما را نشناسد ، فقيه نباشد » « 7 » و فرمود : « هر يك از فقها كه نفس خود را نگاه دارد و دين خود را حفظ نمايد و با هواى خود مخالفت كند و مطيع فرمان مولايش باشد ، تقليد و پيروى از او براى عوام روا باشد » . « 8 » اين ، مدلول و معناى « فقه » و « فقيه » در « كتاب و سنت » بود . واژه‌ى فقه سپس در نزد علماى مكتب اهل البيت ، معناى خاص يافت و مراد از آن : « علم به احكام شرعى از طريق ادلّه تفصيلى آن » باشد . جمال الدين حسن بن زين الدين ( متوفاى 1011 ه - ) در كتاب « معالم الدين »

--> ( 1 ) . بحار الانوار ، ج 2 ص 110 و 156 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . نهج البلاغه ، حكمت 447 . ( 4 ) . همان ، خطبه 196 . ( 5 ) . همان ، نامه 31 در وصيت به امام حسن ( ع ) . ( 6 ) . محاسن برقى ، حديث 161 ، و بحار الانوار ، ج 1 ص 66 . ( 7 ) . بحار ، ج 2 ص 184 . ( 8 ) . سفينة البحار ، ماده « فقه » . .