السيد مرتضى العسكري ( مترجم : محمد جوادى كرمى )
14
معالم المدرستين ( بازشناسى دو مكتب ) ( فارسى )
اسامى ديگر قرآن علماى اسلام از خودِ قرآن كريم نامهاى ديگرى را براى آن استخراج كردهاند كه در حقيقت ، معرفى شىء به صفات آن است و مشهورترين آنها واژه « كتاب » است . خداوند سبحان [ بقره / 2 ] مىفرمايد : ( ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فيه ) : « آن كتاب ، شكى درش نيست » ، و مقصود از « كتاب » در اينجا ، همين « قرآنِ » مسلمانان است كه در مقابل دو كتاب تورات و انجيلِ يهود و نصارى قرار دارد كه مراد از آن را ، با « الف و لامِ » عهد ، مشخص فرموده است . گاهى نيز ، واژه « كتاب » ويژه تورات است ؛ چنانچه فرموده : ( وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى ) : « و پيش از آن ، كتاب موسى » و مقصود از آن را با اضافه كتاب به موسى مشخص فرموده است . در نزد نحويان نيز ، كتاب « سيبويه » به « الكتاب » شهرت يافته است ؛ چنان كه حاجى خليفه در « كشف الظنون » در باب « كتاب » گويد : « واژه كتاب » براى كتابِ سيبويه در نحو ، به خاطر شهرت و فضل آن ، در نزد نحويان « عَلَم » شده و چنان است كه هرگاه در بصره گفته مىشد : « فلانى كتاب را خوانده است » ، دانسته مىشد كه مراد از آن « كتاب سيبويه » است ؛ و هرگاه گفته مىشد : « نصف كتاب را خوانده است » ، هيچكس ترديد نمىكرد كه آن كتاب « كتاب سيبويه » است . . . » و گويد : « كتاب سيبويه را ، على بن محمد معروف به ابن خروف اندلسى ( متوفاى 609 ه - ) شرح كرده و آن را « تنقيح الألباب فى شرح غوامض الكتاب » ناميده است ، و نيز ، ابو البقاء عبد الله بن حسين عكبرى بغدادى حنبلى ( متوفاى 616 ه - ) به شرح ابيات آن پرداخته و آن را « لباب الكتاب » ناميده است ، و محمد بن حسن زبيدى اندلسى ( متوفاى 380 ه - ) شرح خود را « ابنية الكتاب » نام