السيد مرتضى العسكري ( مترجم : محمد جوادى كرمى )
94
معالم المدرستين ( بازشناسى دو مكتب ) ( فارسى )
« فَإِنْ جاؤُكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ إِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئاً وَ إِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ . . . » « 1 » « پس اگر نزد تو آمدند ، در ميان آنها حكم و داورى كن يا از آنها روى بگردان ، و اگر از آنها روى بگردانى ، هيچ زيانى به تو نمىرسانند ، و اگر در بين آنها حكم كردى ، حكم به عدالت كن . . . » خداوند در اين آيه پيامبرش را اختيار مىدهد تا در ميان اهل كتاب حكميت و داورى نمايد ، و در آيه ديگرى فرمان مىدهد كه « حَكَم » ى را از ميان مردم برگزينند و مىفرمايد : « وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ . . . » « 2 » « و اگر از جدائى ميان آن دو ( همسر ) بيم داشتيد ، حكمى از خانواده شوهر و حَكَمى از خانواده زن انتخاب كنيد كه اگر اين دو داور قصد اصلاح كنند خداوند توفيق دهد . . . » و هيچ منافاتى ميان اين آيات نيست . زيرا آيهاى كه مىگويد : « حكم تنها از آن خداست » خدا را در حكم خويش محدود نمىكند تا - مثلًا - مانند قضات محاكم تنها در محدوده قوانين موضوعه حكم و قضاوت نمايد و نتواند از سوى خود قاضى ديگرى تعيين نمايد چون اختيار تعيين قاضى از آنِ مقامات بالاتر است ، و اين قاضى حاكم مطلق نيست و تنها مىتواند در بين مردم قضاوت نمايد و بس ! بلكه خداوند ، هم مىتواند ميان مردم قضاوت نمايد و هم مىتواند اجازه قضاوت به ديگران بدهد . يعنى تعيين حاكم و قاضى در هر نقطه از مملكتش در اختيار خود اوست و او حاكم مطلق است . بنابراين ، انبياء ( ع ) هرگاه حكم و
--> ( 1 ) - سوره مائده / 42 . ( 2 ) - سوره نساء / 35 .