السيد مرتضى العسكري ( مترجم : محمد جوادى كرمى )

40

معالم المدرستين ( بازشناسى دو مكتب ) ( فارسى )

مكانى است . او سپس به بيان اقوال صحابه و تابعين و علما و محدثين در تأييد اين ديدگاه پرداخته است . « 1 » منشأ اختلاف پيرامون برخى صفات خداوند ديدگاه برخى از مسلمانان درباره صفات خداوند را آورديم . برخى ديگر از مسلمانان در ردّ اين ديدگاه آيت 103 سوره انعام را تلاوت مىكنند كه : « لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ » : « ديدگان او را درنيابند و او ديدگان را دريابد » و مىگويند : آيت : « وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ . إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ » : « چهره هايى در آن روز خشنود و بشّاشند و به پروردگارشان نظاره مىكنند » معنايش اين است كه به « امر » پروردگارشان نظاره مىكنند . يعنى منتظر فرمان او هستند . و اين همانند سخن خداوند متعال در حكايت قول فرزندان يعقوب در سوره يوسف آيه 82 است كه به پدرشان گفتند : « وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ الَّتِي كُنَّا فِيها » : « از قريه‌اى كه در آن بوديم سؤال كن » يعنى از « اهل » آن قريه سؤال كن . در اين آيه كلمه « اهل » و در آن آيه كلمه « امر » مقدّر و مفروض است ، پس ، ساير آياتى كه ظاهر آنها دلالت بر جسم بودن خداوند متعال دارد نيز تأويل و معنايى اين گونه دارند . اين گروه صاحبان آن ديدگاه را « مجسّمه و مشبّهه » نامند . يعنى كسانى كه پروردگارشان را جسم مىدانند و او را به مخلوقاتش تشبيه مىكنند . و از امام صادق « جعفربن محمد ( ع ) » روايت مىكنند كه فرمود : « كسى كه مىپندارد خداوند بالاى عرش است ، براستى خداوند را محمول دانسته و لازمه پندارش آن است كه آنچه خدا را حمل مىكند قوىتر از او باشد . و كسى كه

--> ( 1 ) - امامِ حافظ شمس الدين محمدبن احمدبن عثمان‌بن قايماز ذهبى ت 748 ه - كتاب او به وسيله كتاب فروشى سلفيه در مدينه منوره در سال 1388 هجرى با چاپ دوم منتشر شده است .