السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )

670

عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )

نحل ) كتاب مىنويسند ، اين است كه افسار گفتار خويش را آزاد گذاشته ، و اختيار را به دست قلم مىسپارند ، و ديگر در سند و مدرك گفتارشان كوچك‌ترين مسئوليّتى ندارند . و از نظر مأخذ و دليل ، خود را به هيچ قيد و شرطى مقيّد نمىدانند . و خود را در چهارچوب هيچ منطقى و مقرّراتى نمىبينند ، چنان كه ملاحظه نموديد اشعرى ، گروه ديگرى را به نام « حربيه » يا « حرثيه » كه منسوب به عبد الله بى حرث كندى است به گروه سبئيه اضافه نموده است . ابن حزم در بارهء عبد الله بن حرث مىگويد : « حارثيه » كه گروهى از روافض هستند به او منتسب مىباشند . و او شخصى بود غالى و كافر كه به پيروانش در هر شبانه روز ، هفده نماز داراى پانزده ركعت واجب نمود . سپس توبه كرد و عقيدهء « صفريه » را كه از خوارج بود اختيار نمود . نوبختى ( درگذشتهء 310 ه - . ) هم در كتاب خود « فرق الشيعه » همان گفتار اشعرى را كه قبلًا نقل نموديم ، آورده است . منتها دو قسمت آخر گفتار اشعرى را كه مىگويد : سبئيان براى تحقيق از خبر مرگ امام ، به درب خانهء وى رفتند ، نياروده و مدرك گفتارش را نيز - كه همان مقالات اشعرى است - ذكر ننموده است . على بن اسماعيل ( درگذشتهء 330 ه - . ) در كتاب خود « مقالات الاسلاميين » مىگويد : گروه سبائيه ، پيروان عبد الله بن سبأ هستند كه به عقيدهء آنان ، على بن ابى طالب ( ع ) نمرده است . و او پيش از قيامت ، به دنيا برمىگردد و روى زمين را همان گونه كه پر از ظلم و بيدادگرى شده است ، پر از عدل و داد مىكند . و نقل كرده‌اند كه ابن سبأ ، به على بن ابى طالب ( ع ) گفت : تو همانى ( انت انت ) » . على بن اسماعيل اضافه مىكند كه گروه سبئيه ، به رجعت معتقد مىباشند و از « سيّد حميرى » نقل شده است كه شعر معروف خود را ، طبق همين عقيده سروده است آن جا كه مىگويد : الى يوم يؤوب الناس فيه * الى دنيا هم قبل الحساب « به انتظار آن روز بسر مىبرم كه مردم در آن روز ، به اين جهان برمىگردند ، قبل از آن كه روز حساب و قيامت باشد » .