سقمش شناخته شود . گذشته اى اين ها ، خود اين روايات نيز با همديگر مختلف و مضمون يكى مضمون ديگرى را تكذيب مىكند به طورى كه با مختصر توجّه ، بطلان و بىاساس بودن مضمون آنها واضح و روشن مىگردد . علاوه بر همهء اينها ، مضمون مجموع اين روايات ، مخالف و مناقض با مضمون رواياتى است كه براى مجازات مرتد ، حدّ قتل را معين مىنمايد ، نه سوزاندن و آتش زدن را . و از همه بالاتر اين كه اگر اين روايات و اين حوادث تاريخى با اين اهميت كه دارد حقيقت داشته ، چگونه بر مورّخان مشهور مخفى و مستور مانده ، و كوچك‌ترين اشاره‌اى به اين حوادث ننموده‌اند با اين كه همهء آنان ، جريان آتش زدن ( فجائهء سلمى ) را كه به دستور ابو بكر انجام گرفت ، نقل نموده‌اند . خلاصهء پيدايش احاديث ابن سبأ و غاليان در كتب شيعه آنچه در سطور و صفحات پيش آورديم ، به وضوح و قاطعيّت نشان مىدهد كه احاديث مربوط به عبد الله بن سبأ و غاليان كه مورد بحث و گفتگوى ما بود ، كلًا از نوع احاديث و روايات ساختگى و دروغى است كه به كتب ما راه يافته ، و به روايات صحيح ما آميخته است . و در چگونگى پيدايش اين گونه روايات دروغين ، و راه يافتن آنها به كتب شيعه ، قبلًا اشاره نموديم كه افراد غير متدين ، به كتاب‌هاى اساتيد و شيوخ حديث ، روايات ساختگى را گاهى مخلوط نموده و به وسيلهء همين كتاب‌هاى مورد اعتماد ، مطالب دروغ و بىاساس خود را ، در ميان مردم منتشر مىساختند . و از ناحيهء ديگر ، علما و دانشمندان شيعه ، به روايات مربوط به غير فقه و احكام عنايت و توجّهى مبذول نداشته‌اند و در اين قسمت از روايات به تحقيق و بررّسى نپرداخته‌اند . و از سوى ديگر به سبب فتنه‌ها و آشوب‌ها و در اثر عدم توجه بيشتر به آثار علمى ما كه در سيره ، تاريخ ، تراجم ، علوم و فنون مختلف ديگر وجود داشته ، از بين رفته و مطالب بىاساس و كتب غير قابل اعتماد ، جايگزين اين كتاب‌هاى اصيل و داراى مطالب حقيقى گرديده است . اين بود قيافهء عبد الله بن سبأ در كتب رجال و احاديث و خلاصهء سخن كه در بارهء