السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )
646
عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )
مرحوم « كلينى » در كتاب بزرگ روايى خود يعنى « كافى » ، احاديث فراوانى از اين اصول نقل نموده است . و باز مرحوم « صدوق » كتاب خود « من لا يحضره الفقيه » را از احاديث فقهى اين « اصول » تدوين و جمع آورى نموده است . همچنين مرحوم شيخ « طوسى » دو كتاب معروف و مهم خود يعنى « استبصار » و « تهذيب » را ، از همين اصول اخذ كرده است . و ديگر علماى آن دوران ، كتابهاى خود را براساس اصول نامبرده تدوين كردهاند و اين مجموعههاى چهارگانهء حديث ، يعنى : كافى ، من لا يحضره الفقيه ، استبصار و تهذيب از آن روز تا به حال ، مرجع علما و فقهاى شيعه ، و مدرك آنان از نظر احكام فقهى مىباشند . در رجال نيز چهار كتاب از عصر همين علما تا به امروز باقى مانده است كه مرجع و مأخذ علماى بعدى و نوشتههاى آنان مىباشد . اين چهار كتاب عبارتند از : « اختيار رجال كشّى و رجال و فهرست » كه اين هر سه كتاب ، تأليف مرحوم شيخ طوسى است . و چهارمين آنها « فهرست » نجاشى مىباشد . اصحاب ائمّه ، غير از اصول چهارگانه كه گفته شد ، هزاران جلد كتاب ديگر در علوم مختلف و متنوّع تأليف كرده بودند . مثل تأليفاتى كه در « اخبار اوائل » بوده مانند : اخبار فرزندان آدم و اصحاب كهف و قوم عاد و . . . باز تأليفاتى داشتند در « اخبار جاهليّت » مانند كتاب « الخيل » ، « السّيوف » ، « الأصنام » ، « ايّام العرب » ، « انساب العرب » ، « نواقل القبائل » « 1 » و « منافرات القبائل » . « 2 » باز اصحاب ائمّه ، كتابهايى داشتند در اخبار شهرها ، و نام زمينها و كوهها و آبها ، و تأليفاتى داشتند در بارهء اخبار آنچه در قرنهاى نزديك طلوع اسلام در ميان عرب پديدار
--> ( 1 ) . نواقل آن افراد و يا گروهى را ميگفتند كه نسب خود را ، از يك قبيله به قبيلهء ديگر منتقل و ملحق ميكردند . و از آن تاريخ به قبيلهء دوم منسوب ميشوند . علماى انساب در اين زمينه ، كتابهايى نوشته و تعداد اين قبائل را ، در اين كتابها آوردهاند . اين كتابها را ، كتاب ( نواقل ) ميگويند . ( 2 ) . منافرات ، به معناى از هم دورى گزيدن است كه بعضى از قبائل ، از يكديگر دورى ميگزيدند . و در انتقاد يكديگر ، سخنان و يا اشعارى ميگفتند و يا به عمليات خاصى دست ميزدند و اين سخنان و عمليات را منافرات مينامند .