السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )
425
عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )
يازدهم هجرى وارد ساخته است و ابن اثير نيز از طبرى گرفته و در تاريخ خود نقل نموده است ، ابن كثير هم خلاصهء همان داستانها را در تاريخ خود از طبرى نقل كرده . مؤلّف « الاصابه » در ترجمه و شرح حال ابن ابى هاله و عثمان بن ربيعه و حميضة بن نعمان به اين داستانها اعتماد نموده نام و مشخصات آنان را از همين روايتهاى سيف اخذ كرده و براى آنان در شمارهء صحابه پيامبر نيز شرح حال نوشته است . مدرك ياقوت حموى نيز در معجم البلدان در شرح كلمهء « أعلاب » و « اخابث » عين الفاظ و عبارات سيف است كه مىگويد : ابو بكر افراد اين قبيله و كسانى را كه از اطراف به سوى آنان آمده بودند اخابث ناميد و اين گروه از آن تاريخ تا امروز به عنوان اخابث معروف گرديدند . و راهى كه رفتهاند راه اخابث ناميده شد . و خلاصهء همان عبارت را ابن اثير در تاريخش مىآورد و چنين مىگويد : ابو بكر اين قبيله را اخابث و راهى را كه پيمودهاند راه اخابث ناميد و اين اسم تا به امروز براى آنان باقى مانده است . و چون در گفتار صاحب معجم البلدان و ابن اثير اين جمله آمده است كه آنان اخابث ناميده شدهاند و اين اسم تا به امروز براى آنان باقى مانده است ولى مأخذ و مدرك اين گفتار و گويندهء آن ذكر نشده است خواننده گمان مىكند كه اين جمله ، گفتار و نظريهء خود ابن اثير و صاحب معجم البلدان است كه در دوران آنان ، راه ، و مردمانى به نام اخابث وجود داشته است ، و آنان ، نام آن راه و آن مردم را در كتابهايشان آوردهاند و به شرح و تفصيل آن پرداختهاند منتها بعد از آنان با مرور زمان از بين رفته و فراموش گرديده است و در عصر ما از چنين محل و از چنين مردمى كوچكترين اسم و رسمى در ميان نيست در صورتى كه نه در زمان ابن اثير و نه مؤلف معجم البلدان و نه در دوران طبرى چنين راه و نقطهاى و چنين ملّت و مردمى در روى زمين وجود نداشته است و نه قبل از آن و نه بعد و هرگز و حتّى در دوران خود سيف همچنين مكان و مردمى وجود نداشتهاند بلكه اين ها را سيف بن عمر از پيش خود ساخته و به ساير جعليات و ساختههايش افزوده است و كسانى هم كه بعد از سيف آمدهاند عين عبارات و الفاظ او را نقل كردهاند و همين موضوع موجب اشتباه ديگران گرديده است .