السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )
66
عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )
طبرى از سيف نقل مىنمايد . تا اينجا افسانههاى سيف در بارهء سبائيان سه سند پيدا كرده است : 1 . سند طبرى ( متوفى به سال 310 ه - . ) 2 . سند ابن عساكر ( متوفى به سال 571 ه - . ) 3 . سند ابن ابى بكر ( متوفى به سال 741 ه - . ) بعضى از نويسندگان و مورّخان به يكى از سه سند بالا ، و برخى به دو سند ، و گروهى مانند سعيد افغانى به هر سه سند توجه داشتهاند . 4 . ذهبى « 1 » ابو عبدالله محمّد بن احمد بن عثمان ذهبى متوفى به سال 748 ه - . در كتاب خود به نام « تاريخ الاسلام » « 2 » برخى از افسانههاى عبدالله بن سبأ را آورده است . او در ابتدا دو روايت از سيف نقل كرده كه در تاريخ طبرى ذكر نشده است « 3 » با آنكه آن دو روايت افسانه را به صورت كاملترى جلوه مىدهد . سپس آنچه را طبرى به تفصيل در تاريخ خود آورده ، به طور خلاصه ذكر كرده است . از مقدّمهء كتاب مذكور معلوم مىشود كه نسخههايى از كتاب « الفتوح » نوشتهء سيف بن عمر ، تا زمان ذهبى ( قرن هشتم هجرى ) وجود داشته است و نسخهاى از آن در دست ذهبى بوده كه او نيز مانند ابن ابى بكر صاحب كتاب « التمهيد » بىواسطه از آن نقل مىنموده است و از جملهء آن ، دو حديثى است كه از سيف نقل كرده و در تاريخ طبرى وجود ندارد . خلاصهء آنچه تا حال گفته شده اين است كه اين علما و مورّخان ، افسانهء عبدالله بن سبأ
--> ( 1 ) . اين موضوع را مؤلّف به ترجمهء فارسى نموده است . ( 2 ) . ج 2 ، ص 122 - 128 . ( 3 ) . ذهبى در نقل آن دو روايت ، نخست در صفحهء 122 - 123 چنين مىگويد : « و قال سيف بن عمر عن عطية عن يزيد الفقعسى قال : لما خرج الن السوداء . . . » . و پس از اين در روايت دوم صفحهء 123 - 124 چنين گويد : « و قال سيف عن مبشر و سهل بن يوسف عن محمد بن سعد بن ابى وقاص قال : قدم عمار بن ياسر مصر . . . » .