السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )

60

عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )

او نيز مدرك سخنان خود را تاريخ طبرى قرار داده و خود در حاشيهء سخنان فوق ، اين مطلب را تصريح مىنمايد . 3 . خاورشناسان نويسندهء دايرة المعارف اسلامى در دايرة المعارف « 1 » كه به قلم جمعى از استادان خاورشناس مانند : هوتسمان ، ولاينسنك ، اورنلد ، برونسال ، هيونك ، شاده ، پاسيه ، هارتمان و كيب مىباشد ؛ در اين داستان چنين آمده است : « ما اگر فقط به گفتهء طبرى و مقريزى اكتفا كنيم ، بايد بگوييم كه از جمله چيزهايى كه عبدالله بن سبأ مردم را به آن دعوت مىكرد ، رجعت محمّد بود . و همچنين مىگفت : « هر پيغمبرى جانشينى دارد ، و على جانشين محمّد است ، بنابراين بر هر فرد با ايمانى واجب است كه با گفتار و كردار خود از حق على طرفدارى كند » ، و گفته‌اند كه عبدالله اشخاصى را براى تبليغ اين طرز فكر به كار گماشته بود و خود جزء آنانى بود كه در ماه شوال سال 15 ه - . مطابق با آوريل سال 656 م از مصر به جانب مدينه حركت كردند . . . » . ما در اين جا آن چه را كه دايرةالمعارف مذكور از طبرى نقل كرده آورده‌ايم ، امّا مقريزى ، چون اين حوادث تقريباً هشت صد سال پيش از او روى داده است ، لذا با در نظر گرفتن اين فاصلهء زمانى ، و اين كه مقريزى سند خود را ذكر نكرده ، و يا كتابى را كه از آن نقل كرده تعيين ننموده ، نمىتوان به نقل او اعتماد كرد ، در حالى كه طبرى سند اين داستان را به راوىاش مىرساند و خود تقريباً پانصد سال پيش از مقريزى مىزيسته است . در اين صورت ، درست نيست كه ما نوشتهء مقريزى را با تاريخ طبرى در يك رديف قرار دهيم . با اين همه ، به روايت مقريزى در آخر كتاب - ان شاء الله تعالى - رسيدگى خواهيم كرد .

--> ( 1 ) . دايرة المعارف چاپ لندن ، ج 1 ، ص 29 .