السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )
57
عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )
وى در كتاب خود به نام « تاريخ الاسلام السّياسى » پس از آن كه مسلمانان را در اواخر خلافت عثمان ذكر مىكند ، چنين مىگويد : « اين محيط كاملًا آمادگى داشت كه عبدالله بن سبأ و پيروانش را قبول نموده تحت تأثير آن واقع شود . يكى از ياران ديرين رسول خدا ابوذر غفارى كه مشهور به پارسايى و تقوى بود و خود از بزرگان ائمه حديث به شمار مىرفت ، آتش فتنه را دامن زد . وى تحت تأثير تبليغات آتشين مردى از اهل صنعاء به نام عبدالله بن سبأ با سياست عثمان ، و معاويه كه از طرف عثمان حكومت شام را داشت ، مخالفت ورزيد . عبدالله بن سبأ ، مردى بود يهودى كه اسلام آورد و در شهرهاى اسلامى به گشت و سياحت پرداخت . از حجاز شروع نموده ، به كوفه ، شام و مصر رفت . . . » . وى در حاشيهء اين صفحه ، مدرك خود را تاريخ طبرى ، تعيين مىنمايد و در ( ص 349 ) اين كتاب چنين مىگويد : « ابن سبأ اوّلين كسى است كه نفرت عمومى را بر عليه عثمان برانگيخت ، وى راه را براى خلع عثمان هموار و آماده كرد » . در حاشيهء كتاب ، چهار بار به صفحات تاريخ طبرى كه اين خبر را از آن نقل كرده ، اشاره مىنمايند ؛ و همينطور دنبالهء داستان را گرفته ، تا ( ص 352 ) ادامه مىدهد ، و دوازده بار به صفحات تاريخ طبرى كه تنها مدرك او در نقل اين داستان بوده اشاره مىنمايد ، ولى در عين حال به خود اجازه نمىدهد آن چه را طبرى در جنگ جمل نقل كرده بازگو كند ، با اين كه ابن سبا در هر دو داستان يكى است و هر دو قضيه يك داستان و داستانسرا نيز يكى مىباشد ! ! ! 10 . ابن بدران ابن بدران متوفى به سال 1346 ه - . تاريخ ابن عساكر را مختصر كرده ، آنرا « تهذيب ابن عساكر » ناميده است . وى در اين كتاب بيشتر روايات را بدون اينكه اسمى از راوى