السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )

49

عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )

داستان عبدالله بن سبأ در نزد تاريخ نويسان مسلمان 1 . سيّد رشيد رضا « 1 » از متأخّرين سيّد رشيد رضا چنين مىگويد : « شيعه‌گرى به نام خليفهء چهارم على بن ابىطالب ، آغاز تفرقهء دينى و سياسى در بين امّت محمّدى بود ، و اوّلين كسى كه اصول تشيّع راساخت يك يهودى به نام عبدالله بن سبأ بود كه از راه خدعه و نيرنگ اظهار اسلامى نمود . وى مردم را به غلو در بارهء على دعوت مىكرد ، تا درذ ميان اين امّت ايجاد تفرقه نموده ، دين و دنياى آنان را تباه گرداند » . « 2 » سيّد رشيد رضا اين داستان را تا صفحهء ششم ادامه داده و به دلخواه خود بر آن حاشيه مىزند ؛ و چون مدرك اين داستان خيالى را از او خواستار شويم ، مىبينيم كه پس از نقل داستان چنين مىگويد : « اگر كسى به اخبار واقعهء جمل ، در جلد سوم از تاريخ ابن اثير صفحهء 59 - 103 مراجعه نمايد ، خواهد ديد كه « سبائيان » تا چه اندازه در تفرقه افكنى تأثير داشته ، چگونه ماهرانه اين نقش را بازى كردند و نگذاشتند كار به صلح انجامد » . بنا بر اين معلوم مىشود كه سيّد رشيد رضا اين داستان را به اتّكاى « تاريخ ابن اثير » نقل كرده است . 2 . ابوالفداء ابو الفداء كه به سال 732 ه - . ق . وفات نموده ، در تاريخ خود به نام « المختصر » قسمتى از اين داستان را به برخى داستان‌هاى نادرست ديگر ضميمه نموده و در ديباچهء كتابش مىگويد :

--> ( 1 ) . متولّد 1365 ه - . ( 2 ) . سيّد رشيد رضا ، الشيعه و السنة ، ص 4 - 6 .