و آن عبارت است از ظلمت و تاريكى كه تمام شب را فرا گرفته باشد . و در آن اصلا جايى براى اعمال بصر و ديدن نيست . و به غير از حسّ شنوايى كه صداهاى موجود در آن ظلمت را درك مىنمايد ، ساير حواس اصلا كاربردى ندارند . اما آيهء دوم به : أَ فَلا تُبْصِرُونَ ختم شده ؛ زيرا سخن در آن ، در مورد روز دائمى و پيوسته است و با « ابصار » تناسب كامل دارد . زركشى در اين زمينه مىگويد : اين از دقيقترين مناسبتهاى معنوى در بين صدر و ذيل آيات است « 1 » . وجه تمكّن در آيات سوّم تا پنجم سورهء جاثيه مثال 6 : آيات شريفهء : إِنَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِلْمُؤْمِنِينَ * وَ فِي خَلْقِكُمْ وَ ما يَبُثُّ مِنْ دابَّةٍ آياتٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ * وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ رِزْقٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ آياتٌ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ « 2 » . آيهء اول با كلمهء لِلْمُؤْمِنِينَ و آيهء دوم با عبارت لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ و آيهء سوم با عبارت لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ پايان يافته است ؛ زيرا عوالم مختلفى كه طى اين سه آيه بيان شده ، هر كدام از آنها خود دليل صنع ، نظم و قدرت‌نمائى پروردگار بوده

--> ( 1 ) البرهان فى علوم القرآن : ج 1 / 82 . ( 2 ) يعنى : همانا در خلقت آسمانها و زمين براى اهل ايمان آيات و ادلهء قدرت الهى پديدار است . و در خلقت خود شما آدميان و انواع بىشمار حيوان كه در روى زمين پراكنده است ، هم آيات و براهين قدرت حق براى اهل يقين آشكار است . و نيز در رفت و آمد شب و روز و آنچه خدا از آسمان براى روزى خلق از برف و باران مىفرستد و زمين را پس از مرگ ، ديگر بار زنده مىسازد و در وزش بادهاى عالم ، در همه اين موجودات براى خردمندان جهان ، آيات قدرت صانع پيداست ( جاثيه : 3 - 5 ) .