بدان نيست . و قرآن كريم از اين نوع تكلّفها و مشقتهاى بىفايده بىنياز و غنى مىباشد « 1 » . نظريهء « خاورشناسان » در ادعاى پراكنده بودن مطالب « سوره‌ها » و پاسخ دكتر محمد عبد اللّه دراز استاد « دراز » مىگويد : « علاوه بر شمارى از دانشمندان اسلامى ، همهء خاورشناسان در بىخبرى و ناآگاهى از اين نكته اساسى ( موضوع و پيام كلى سوره‌ها ) بسربرده و مىبرند . و چون با ديد سطحى چنان پنداشته‌اند كه تجانس و سنخيت و پيوند و ارتباط طبيعى و متداول ميان موادى كه در سوره‌هاى قرآن كريم راه يافته است ، وجود ندارد ، بر آن شده‌اند كه بگويند : قرآن كريم جز پيامها و نظريات پراكنده و پريشانى كه از مطالبى متنوع تشكل يافته است ، چيز ديگرى نيست . و محتواى قرآن عبارت از مطالبى است كه با سبكى پريشان و گسيخته و بيگانه از يكديگر فراهم آمده است ! شمارى از همين خاورشناسان كه گرفتار ديد سطحى و ساده‌انديشى دربارهء قرآن كريم هستند ، پريشانى و پراكندگى مطالب قرآن كريم را چنين توجيه مىكنند كه اين تنوع و پراكندگى ، باعث كاهش ملال خاطر و مانع پديد آمدن حالت دل‌زدگى مىگردد ؛ چون مطالب يكپارچه و مربوط به هم ، و سنخيّت و تجانس موضوعات ، موجب ملال خاطر و عارضهء دل‌زدگى در ادامهء قرائت و خواندن مطلب مىگردد . در اينجا شمار ديگرى از خاورشناسان را مىبينيم كه تصور مىكنند وحدت ادبى هر سوره‌اى از قرآن ( كه مىتوان آن را از رهگذر هر گونه ترجمه‌اى برگردان نمود ) صرفا براى جبران نقص عدم هم‌بستگى و تدارك عيب مربوط به

--> ( 1 ) التصوير الغنى فى القرآن ، ص 19 .