علوم قرآنى تاكنون انجام يافته و نظرگاه‌هاى مختلفى ارائه شده است ؛ ولى به نظر مىرسد كه رهيافت به پاسخ قطعى ، به كندوكاوى همه‌جانبه به‌ويژه در تاريخ صدر اسلام نياز دارد . پيداست كه وجود چنين ابهاماتى در تاريخ نگارش و گردآورى قرآن براى برخى ساده‌دلان زمينه را براى گرايش به شبهه تحريف فراهم مىسازد ؛ در حالىكه با وجود چنين ابهامى ، اين سه نكته از مسلمات تاريخ است : 1 . پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در حفظ و ضبط قرآن و تشويق و ترغيب پيوستهء اصحاب به فراگيرى و بازخوانى متن آن ، اهتمام ويژه‌اى داشته است ؛ چنان كه روايات رسيده درباره حضرت امير عليه السّلام ، عبد اللّه بن مسعود ، عبد اللّه بن عباس ، ابىّ بن كعب و . . . گواه اين مدعاست . 2 . نگارش آيات قرآن به محض فرود آمدن توسّط كاتبان وحى ، افزون بر حفظ آن در سينه‌ها ، نيز از مسلمات تاريخ است . وجود شمار قابل توجهى از كاتبان وحى و نگارش قرآن بر روى كاغذ ، پوست حيوانات ، سنگ صاف ، چوب و . . . حكايت از اين امر دارد . محدوديت و سادگى ابزار نگارش ، نمىتواند مانع قابل قبولى براى نگارش باشد ، بارى ممكن است به علت پراكندگى متون نگارش شده ، جمع‌آورى آن در يك جا دشوار بوده باشد . چنان كه وجود مصاحف متعدد از بزرگان صحابه كه تمام آيات قرآن - مطابق با مصحف موجود و بدون هيچ كم و كاست - در آن انعكاس يافته ، فرد را به اين نكته رهنمون مىگردد . 3 . صحابه در حفظ و نگارش قرآن كه از عشق و شيفتگى غيرقابل وصف ايشان نسبت به آيات دلكش و روح‌افزاى قرآن حكايت دارد ، اهتمام قابل تحسينى داشته‌اند . به‌گونه‌اى كه به گواهى تاريخ صدها نفر در زمان حيات پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و همزمان با رحلت ايشان قرآن را از برداشتند . شهادت شمارى از ايشان در جنگ يمامه گواه اين امر است . به نظر مىرسد باوجوداين نكات روشن و مسلم درباره تاريخ نگارش و ضبط قرآن ، شبهه‌اى براى رهيافت كاستى در آن باقى نمىماند . 3 . كمرنگى طرح مسأله امامت در قرآن ؛ برخى با توجه به اين نكته كه امامت ركن بنيادين اسلام است عقيده داشته‌اند كه اين مسأله مىبايست با صراحت و