تنها مىگويد : موجود باش و آن ، فورا موجود مىشود . » اما قضاى تشريعى عبارت است از تكليف بندگان به صورت امر و تشويق يا نهى و بازداشتن و بندگان خدا در اطاعت يا سرپيچى نمودن مختارند و اين اختيار ، براى آزمايش و امتحان بندگان مفيد است ، چرا كه تكليف بدون اختيار معنا ندارد . خداوند متعال مىفرمايد : « إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً . . . ؛ « 1 » هنگامى كه خدا و پيامبرش فرمانى قطعى و الزامى صادر كردند . » همين‌طور است آيهء مورد بحث ؛ يعنى خداى متعال حكم قطعى و الزامى نموده است كه جاى هيچ ترديد و بهانه‌جويى در امتثال آن باقى نمىماند . 17 - پندار بىپايه ! باز طبرى از ابن عباس روايت مىكند كه آيهء « أَ فَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعاً » « 2 » را « ا فلم / يتبيّن / الّذين . . . » قرائت مىكرد ، به او اعتراض شد . پاسخ داد : گمان مىكنم كاتب در حال چرت‌زدن آن را نوشته است . « ابن جريج » مىگويد : ابن كثير و غير او پنداشته‌اند كه اين آيه ، در قرائت نخستين « افلم / يتبيّن / . . . » بوده است . « 3 » « ابن حجر » مىگويد : « اين حديث را طبرى به سند صحيحى روايت كرده كه همه رجال آن ، از رجال بخارى هستند . » « 4 » « زمخشرى » اين نسبت را شديدا انكار كرده مىنويسد : « گفته‌اند هنگامى كه كاتب در حال چرت‌زدن بوده دندانه‌هاى « سين » را نوشته است ، ولى اين سخنان

--> ( 1 ) . احزاب ( 33 ) آيهء 36 . ( 2 ) . رعد ( 13 ) آيه 31 : آيا مؤمنان هنوز ندانسته‌اند كه اگر خدا بخواهد همهء مردم را ( به اجبار ) هدايت مىكند . ( 3 ) . جامع البيان ، ج 13 ، ص 104 . ( 4 ) . فتح البارى ، ج 8 ، ص 282 .