بدان راه برد تا تباه كند ، نه هواي نفس آن را بيند تا بگرداند ، نه فرشته بدان رسد تا بنويسد . جنيد « 1 » از اينجا گفت : « الإخلاص سرّ بين اللّه وبين العبد ، لا يعلمه ملك فيكتبه ، ولا شيطان فيفسده ، ولا هوى فيميله . » ذو النون مصرى « 2 » گفت : « كسى كه اين وديعت به نزديك وى نهادند نشان وى آن است كه مدح كسان وذمّ ايشان ، پيش وى به يك نرخ باشد ، آفرين ونفرين ايشان يك رنگ بيند ، نه از آن شاد شود ، نه از اين فرآهم آيد . چنان‌كه مصطفى صلى الله عليه وآله وسلم شب قرب وكرامت ، همه آفرينش منشور سلطنت أو مىخواندند ، وأو به گوشه چشم به هيچ نگرست ومىگفت : شما كه مقرّبان حضرتيد مىگوييد : « السلام على النبيّ الصالح الذي هو خير من في السماء والأرض » وما منتظريم تا ما را به آستانه جفاء بوجهل باز فرستند تا گويد : اى ساحر ، اى كذّاب ، تا چنانك درّ « خير من في السماء والأرض » خود را بر سنگ نقد زديم ، درّ ساحر وكذّاب نيز برزنيم ، اگر هر دو ما را به يك نرخ نباشد ، پس اين كلاه دعوى از سر فرونهيم . رو كه در بند صفاتى عاشق خويشى هنوز * گر بر تو عزّ منبر خوش‌تر است از ذلّ دار اين چنين كس را مخلَص خوانند نه مخلِص ، چنانك بوبكر زقّاق گفت : « فيكون مخلَصا لا مخلِصا » مخلص در درياى خطر در غرقاب است ، نهنگان جان‌رباى در چپ وراست وى درآمده ، دريا مىبرّد ومىترسد ، تا خود به ساحل امن چون رسد وكي رسد . از اينجاست كه بزرگان سلف گفتند : « والمخلِصون في خطر عظيم » ومخلَص آن

--> ( 1 ) - . هو أبو القسم سعيد بن محمّد بن الجنيد القواريريّ البغداديّ ، ملقّب بسلطان الطائفة الصوفيّة ، كان شيخ وقته وفريد عصره في الزهد والتصوّف ، مات ببغداد سنة 297 ه . . ( 2 ) - . اسمه ثوبان بن إبراهيم . كان أبوه نوبيّا من موالي قريش . هو من الطبقة الأُولى من مشايخ الصوفيّة بمصر ، توفّي سنة 245 ه . .