آمد . پايانين آنها در جمادى يكم سال 483 بود . او از قاضى بو محمد عبد اللّه پسر محمد تميمى اصفهانى و جز وى روايت مىكرد . شيرويه گويد من در همدان و در « دينار آباد » از وى برشنودم . او پيرى راستگو ، درستكار و فاضل و ديندار بود . او در شعبان 485 در گذشت . دينار « 1 » [ - - - ] سكه ( كوى ) دينار در رى است . از آنجاست حسين پسر على دينارى رازى . ابن ابى حاتم او را ياد كرده . درب ( كوى ) دينار در بغداد است . بو سعد جوانى را بدانجا نسبت مىدهد كه حديث را [ 714 ] با او بر بو عبد اللّه فراوى و جز وى بر مىشنوده است . دينباذ [ د ن ] با نون تك نقطه و باى تك نقطه زير با ذال نقطه‌دار پايانين ديهى از مرو نزديك « ريكنج عبدان » . از آنجاست قاسم پسر ابراهيم . « 2 » دينور « 3 » [ ن و ] شهرى از كارگزارى كوهستان نزديك قرميسين ( كرمانشاه ) گروهى بسيار بدانجا نسبت دارند . از دينور تا همدان بيست و اند فرسنگ و از دينور تا شهر زور چهار مرحله است . دينور دو سوّم شهر همدان است شهرى پر ميوه و كشاورزى و داراى آبها و ديدگاههاى زيبا است . مردم آنجا خوش‌خوتر از مردم همدانند . گروهى بسيار به دينور نسبت دارند . مانند : 1 - عبد اللّه پسر محمد پسر وهب پسر بشر پسر صالح پسر حمدان بو محمد دينورى « 4 » حافظ او از عباس پسر وليد پسر مزيد بيرونى و از عبد الله پسر محمد فريابى در بيت المقدس و از بو عمير عيسى پسر محمد پسر نحّاس و از بو ذرعه رازى و از بو حاتم رازى و از سعيد اشج و از يعقوب دورقى و از محمد پسر وليد بسرى و از يونس پسر عبد الاعلى و جز ايشان برشنود . جعفر پسر محمد فريابى حافظ در حالى كه از او بزرگتر بود و بو على حسين پسر على و بو بكر پسر جعانى و عتّاب پسر محمد پسر عتّاب و رامينى حافظ و يوسف پسر قاسم ميانجى و عبيد اللّه پسر سعيد بروجردى از او روايت دارند و اين آخرين كس بود كه از او حديث آورد . بو عبد اللّه حاكم گويد از بو على حافظ از عبد اللّه پسر محمّد پسر وهب دينورى پرسيدند پاسخ گفت : او حافظ و صاحب حديث بود . بو على گويد : شنيده‌ام كه بو زرعه در گفت و گو از پس اين مرد بر نمىآمد . بو عبد اللّه سليم گويد : از دار قطنى دربارهء عبد اللّه پسر وهب دينورى پرسيدم . در پاسخ گفت : حديث ساز بود . حاكم بو عبد اللّه گويد از بو عبد اللّه زبير پسر عبد الواحد حافظ در اسد آباد شنيدم كه مىگفت : من از بو على هيچگاه كجروى نديدم مگر روايت كردن او از عبد اللّه پسر وهب دينورى . و از احمد پسر عمير پسر جوصا . دينه مزدان [ ن م ] با نون تك نقطه و زاى تك نقطه و دال [ 715 ] به الف و نون پايانين كشيده . نام ديهى از مرو نزديك « ريكنج عبدان » است . از آنجاست قاسم پسر ابراهيم دينمزدانى « 5 » زاهد . عبد اللّه پسر محمود سعدى از وى روايت دارد . ديوانجه [ ج ] با نون تك نقطه و جيم . نام ديهى در هرات است . و نسبت بدان ديوقانى و ديوانجى آمده است . بو سعد بدانجا نسبت داده است : بو عبد اللّه رحمت اللّه پسر عبد الرّحمن پسر موفق پسر بو الفضل حنيفى ديوقانى « 6 » را . او از بو نصر محمّد پسر مضر پسر بسطام شامى بر شنود . بو سعد گويد اين مرد در ديوقان از ديه‌هاى هرات در ذيقعده 505 در گذشت . ديوان [ - - - ] هموزن ديوان سپاه و جز آن . نام كوهى در مرو است . ريشهء آن از دوّان است كه يكى از دو واو به ياء تبديل شده است زيرا كه جمع آن دواوين است . و اگر ياء تبديل از واو نبود و اصلى بود جمع آن دياوين مىشد . و حال آنكه مىگويند دوّنت الدّواوين نه دياوين . ديوره [ و ر ] كه پس از واو راى بىنقطه است . بخشى در پيرامون نيشابور است . بدان نسبت دارد بو على احمد پسر حمدويه پسر مسلم بيهقى ديورى . « 7 » او از دانشمندان فاضل بود براى جستجو از حديث به همراهى اسحاق پسر راهويه و همزمانان او به جهانگردى پرداخت . مؤمّل پسر حسن پسر عيسى از وى روايت دارد . او بسال 289 در گذشت .

--> ( 1 ) . كوه دينار در ولايت باز زنگ : در جنوب خاور ارجان است ( لسترنج ص 293 ) . ( 2 ) . ش . ش : 2237 از انساب 238 ، لباب 1 : 525 ، ن . ك : دينمزدانى قاسم بن ابراهيم . ( 3 ) . قزوينى ، آثار ع ص 346 ، جهانگير ص 409 ، مراد ج 2 ص 91 ، تقويم بو الفدا - آيتى ص 478 - 479 . به اندازهء يك سوم همدان مركز كردان حسنويه ، لسترنج 204 - 345 . ( 4 ) . ش . ش : 1728 نقل از شذرات 2 : 252 ، لسان 3 : 345 ، تذكرة الحفّاظ 2 : 754 ، ميزان الاعتدال 2 : 494 ، طبقات الحفاظ 317 ، عبر 2 : 137 . ( 5 ) . ش . ش : 2237 ن . ك : دينباد . ( 6 ) . ش . ش : 1106 از جواهر مضيئه 1 : 241 ، تحبير 1 : 284 . ( 7 ) . ش . ش : 212 از لباب 1 : 527 ، انساب 239 .