گاهى كتاب ابن كلبى و گاهى از « انساب البلاد » كلبى كه به خامهء خجخج ديده است يا نگارندهء « اصنام » نقل مىكند . ن . ك پيشگفتار ياقوت در معجم البلدان ص 7 ، پانوشت 6 . كناسه ( ابن - ) محمد ( 123 - 207 ) پسر عبد الله پسر عبد الاعلى ، خواهر زادهء ابراهيم ادهم بلخى ( زركلى 7 : 92 ) ياقوت در دو جا از وى نقل كند . ن . ك چ ع 1 ص 544 فارسى ص 476 ، پانوشت 2 . كندى بواشعث : بكرى در « معجم ما استعجم » گويد : هر چه من در اين كتاب ، از سكونى آورده‌ام ، از كتاب « فى جبال تهامه و محالها » است ، كه سكونى آن را از بو اشعث عبد الرحمن پسر عبد الملك كندى از عرام نقل كرده است . گمان مىرود كه ياقوت اين كتاب را به دست داشته كه 98 جا از آن نقل مىنمايد ، 23 جا از كندى در حرف كاف وستنفلد و 75 جا از عرام در عين . كندى مصرى : بوعمر محمد ( 283 - 362 ) پسر يوسف . او « فضايل مصر » را براى كافور اخشيدى ( فرمانرواى سال 355 - 357 مصر ) نگاشت . كتاب « تاريخ الولاة و القضاة » او را مقريزى بعلبكى تبار مصرى ( 766 - 845 ) در « خطط مقريزى » وارد كرده است . فييت G . wiet خاورشناس فرانسوى ( 1887 - ؟ 190 م ) كه خطط مقريزى را به فرانسوى ترجمه و چاپ كرد ، مىگويد : مقريزى بيشتر از نيمى از كتاب « ولاة مصر » كندى را ، واژه به واژه دزديده است ، او از همهء چهار هزار و هشتصد و شصت و شش سطر كتاب چاپ شدهء « ولاة مصر » كندى ( بيروت 1908 م با پيش گفتار فن‌گست ) تنها 894 سطر را كه تاريخ ساده بود ، بر جا نهاده باقى را بىهيچ گونه ياد از كندى به « خطط » خود برده است ( كراچكوفسكى ص 485 ) . من در چ ع 1 ص 500 پانوشت گفتم گمان من آنست كه كتاب « جبال تهامه » نيز از همين كندى باشد ، كه سيرافى آن را در بغداد ، از ترس خليفهء عباسى يا از تعصّب سنّىگرى ، به نام كندى بواشعث و عرام ، دو عرب بيابانى بىسواد ، پخش كرده است . ن . ك : مقدمهء ياقوت چ ع 1 ص 7 و ص 500 و ص 483 و ترجمهء فارسى پانوشت 4 . لحيانى : على پسر مبارك ، غلام كسايى ( 119 - 189 ) و استاد قاسم بن سلام ( 157 - 224 ) او را است « نوادر » ( نديم ع ص 54 ، ترجمه ص 84 ) . ياقوت 6 جا از وى نقل مىكند . لسترنج : خاورشناس انگليسى ( 1854 - 1934 م ) . The of the Eastern caliphte Guy Le strange او در خاور انگلستان زاده شد و در كامبريج درگذشت . سه سال در ايران زيست در 1914 « نزهة القلوب » را با ترجمهء انگليسى پخش كرد ، بخش فلسطين « أحسن التقاسيم » مقدسى و كتابى به نام « فلسطين در روزگار فرمانروايى مسلمانان » و بخش عراق از كتابى نگارش سرابيون با ترجمهء انگليسى ، پخش كرد . در سال 1900 م كتاب بغداد در روزگار عباسى و فارسنامهء بلخى و بخشى از يك متن « تجارب الامم » مشكويه رازى را نيز چاپ كرد ، به سال 1912 م نابينا شد ، او عضو انجمن انتشارات « گيپ » نيز بود ، و به سال 1905 م كتاب « سرزمين‌هاى خلافت شرقى » را بنگاشت . او در اين كتاب ، كشورهاى اسلامى شبه جزيره عربستان ( مكه ، مدينه ) و تمام شمال افريقا و اندلس را حذف كرده است . آقاى محمود عرفان ( 1279 - 1355 ) اين جغرافياى تاريخى را از روى چاپ دوم انگليسى به سال 1930 به فارسى گردانيده ، به سال 1337 خ . چاپ كرد و من به چاپ چهارم آن در سال 1373 خ . حوالت مىدهم . آقاى عرفان از روى فهرست ولف نامهاى جغرافى را كه فردوسى در شاهنامه آورده در دنبال اين كتاب آورده است و